|
7 oktober 1946: Vliegtuigcrash in HBS school, Apeldoorn - 23 doden, 5 gewonden
Op 7 oktober 1947 rond 11.20 uur kwam een Fairey Firefly van de Marine Vliegdienst op een oefenvlucht boven Apeldoorn zo laag te vliegen dat de rechtervleugel een hoek van het hoofgebouw van Christelijke HBS aan de Jachtlaan in Apeldoorn raakte. Het vliegtuig stortte neer achter de school. Een brandstoftank van de Firefly boorde zich door het dak van de gymzaal en zette direct alles in brand. In de gymzaal van de school waren op dat moment 27 leerlingen aan de vrije oefening bezig. De 27 leerlingen werden overdekt met zware brandwonden afgevoerd naar een ziekenhuis. 22 jongens overleden aan hun verwondingen. De vlieger kwam om bij de crash. De moeder van de vlieger overleed door de gebeurtenissen aan een hartaanval.
Welke schakels braken:
Net na de oorlog was het vliegen een jongensdroom voor avontuurlijk ingestelde mannen. Er was in dat prille na-oorlogse tijdperk weinig behoefte aan regels: Met deed het immers voor de goede zaak. Zo was het plannen en uitvoeren van de oefenvlucht geheel een zaak van de vlieger zelf. Hij kon doen en laten waar hij zin in had. De vlieger was in feeststemming omdat hij net zijn aanstelling in Indië had gekregen en vloog naar Apeldoorn om zijn moeder een luchtgroet te brengen. Boven bebouwd gebied haalde hij kunstjes uit met het wendbare toestel, tot hij daarbij zo laag bij de grond kwam dat een vleugel de school raakte.
En nu ?
Militaire oefenvluchten boven Nederland worden met militaire precisie voorbereid en nauwgezet volgens het draaiboek uitgevoerd. Toch gaat het ook dan wel eens mis omdat militaire vluchten meestal worden uitgevoerd in het vrije luchtruim, zonder controle en begeleiding door een verkeersleidingscentrum. Botsingen moeten op zicht worden voorkomen, maar in dit luchtruim kunnen zich ook burgervliegtuigen bevinden van een heel ander kaliber dan een F16. Niet voor niets heeft dit ongecontroleerde luchtruim de bijnaam Indian Territory. Op 24 april 2002 botste een Belgische F16 bij Haren op een ultralight vliegtuigje en op 22 december 1999 een Nederlandse F16 op een Piper bij Etten-Leur.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: crash | object: vliegtuig | oorzaak: besturings- of bedieningsfout 
24 maart 1947: Mijnramp Staatsmijn Hendrik, Brunssum - 13 doden
Van 1916 tot 1966 was Staatsmijn Hendrik in Brunssum in vol bedrijf. In die periode deden zich tenminste 2 grote rampen voor: Een gasexplosie in 1928 en een ondergrondse brand in 1947. Op 24 maart 1947 om 10.45 uur loopt op een diepte van 636 meter onder de grond, in afdeling G - laag 13, een transportband warm en vliegt in brand. De brand kan zich razendsnel verspreiden door het nauwe gangenstelsel vol brandbare houten stutten. De stutten branden weg en mijngangen storten in. Reddingspogingen voor de kompels in de getroffen gangen zijn kansloos. 13 mijnwerkers komen om het leven. Ook bij de gasexplosie in 1928 komen 13 mijnwerkers om. Het bergen van de slachtoffers neemt vele dagen in beslag. De ramp slaat diepe gaten in de hechte mijnwerkersgemeenschap in de wijk Langeberg.
Welke schakels braken:
Het kilometers lange en diepe ondergrondse stelsel van schachten, pijlers, galerijen en gangen vergt veel onderhoud. Water- en luchtstromen door de grondlagen en de gangen worden nauwlettend in de gaten gehouden en aangepast aan de noodzakelijk werkomstandigheden. Op 3 maart 1947 werd de luchtverdeling in de gangenstelsels op 537 meter diepte veranderd, waardoor in de daaronder liggende gangen op 636 meter een sterkere luchtstroom kwam te staan dan normaal. De rubberen transportbanden op rollen waren berucht om het feit dat ze door wrijving in brand konden raken. Aan het eind van de jaren veertig kwam de toepassing van brandveilige - metalen - materialen voor het stutten van de mijngangen in swang, maar in de getroffen gangen werden nog houten stutten en houten bekledingen gebruikt, waardoor de brand zich snel door de gangen kon verspreiden. Door de sterke luchtstroom kon de brand in de transportband zich snel uitbreiden in het hout van de gangbekleding en de stutten, en een grote hitte ontwikkelen. Na het wegbranden van de stutten stortten de gangen in, waardoor de mijnwerkers ingesloten werden.
En nu ?
Werken in de mijnen is altijd al een van de gevaarlijkste beroepen ter wereld geweest. Er zijn geen mijnen meer in Nederland, dus lopen we ook geen risico meer op grote mijnrampen. Moderne mijnen in de westerse landen opereren ondergronds vrijwel zonder personeel en met computergestuurde gasmeting en -afzuiging. Speciaal vonkvrij gereedschap maakt - in beperkte mate - werken met verhoogde concentraties explosieve gassen mogelijk. In de tweede- en derde-wereld landen zijn mijnongelukken met grote hoeveelheden slachtoffers echter nog altijd aan de orde van dag.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: brand | object: industrie/fabriek | oorzaak: mechanisch falen of slijtage
6 december 1948: Woning brand, Deventer - 6 doden, 2 gewonden
In de smalle Asserstraat in het centrum van Deventer breekt rond 5.45 uur in de ochtend van 6 december 1948 brand uit op de benedenverdieping. Boven liggen 2 families te slapen. Het vuur brandt de trap weg. Enkele familieleden weten via het dak te vluchten, 2 anderen springen uit de ramen en raken zwaargewond. 2 volwassenen en 4 kinderen komen om in de vlammen. De oorzaak van de brand is onbekend.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: onbekend bronnen: archief Leeuwarder Courant
9 februari 1951: Oliebrand, Vlaardingen - 5 doden, 2 gewonden
In de Koningin Wilhelminahaven in Vlaardingen raakt een sleepboot in brand. Brandende olie loopt uit het schip in de haven en vormt een brandende olieplas op het water. Een manschappenwagen van de Vlaardingse brandweer raakt bij het uitrukken van de weg en komt in de brandende olieplas terecht. 5 brandweerlieden komen om.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: schip | oorzaak: onbekend
11 april 1952: Woning brand, Kampen - 8 doden
Rond 2 uur in de nacht van 11 april 1952 breekt brand uit in een woning aan de Klokkensteeg in het centrum van Kampen. In de woning slaapt een gezin van 9 personen. 1 jongetje slaagt erin door het dak in de dakgoot te komen en ontsnapt aan de vlammen. De overige 8 gezinsleden komen om het leven. De brand is waarschijnlijk ontstaan doordat de cocosmatten waren schoongemaakt en tegen de brandende kachel zijn gevallen bij het drogen.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling bronnen: archief Leeuwarder Courant
14 november 1957: Vliegtuigcrash, Bussum - 6 doden, 15 gewonden
Kort na de start van een oefenvlucht vanaf de vliegbasis Soesterberg raakt een F100 Super Sabre gevechtsstraaljager van het Amerikaanse 32nd TFS Wolfhounds squadron in brand. De piloot probeert aanvankelijk nog een noodlanding te maken maar de rook en de hitte maken dat onmogelijk. Hij stuurt zijn vliegtuig richting IJsselmeer en moet zijn vliegtuig boven Hilversum met zijn schietstoel verlaten. De stuurloze Super Sabre raakt vrijwel direct daarop in een steile duikvlucht en stort neer op 2 gebouwen van de Kolonel Palm kazerne in Bussum.
5 militairen worden door het vliegtuig en de instortende gebouwen getroffen en komen direct om, 16 raken gewond. 1 gewonde overlijdt na 4 maanden aan zijn brandwonden.
De vlieger landt ongedeerd op het dak van een rusthuis, terwijl zijn schietstoel een gat in het dak van een ander huis in Hilversum slaat. Een afgeworpen brandstoftank slaat een krater in een weiland bij Hooglanderveen.
Welke schakels braken:
Het was de derde keer in ruim een jaar tijd dat deze Amerikaanse piloot zijn vliegtuig via de schietstoel moest verlaten. Het (Amerikaanse) onderzoek naar deze crash kon geen oorzaak vinden, en kon ook de andere crashes van dezelfde piloot niet aan zijn vliegvaardigheid koppelen. Men hield het op toeval.
categorie: luchtvaart incident (grip 1/2/3) | aard: crash | object: vliegtuig | oorzaak: onbekend
3 januari 1959: Vliegtuigcrash, Huis ter Heide - 2 doden
Een F86 K Sabre straaljager van de Koninklijke Luchtmacht is rond 15.30 uur opgestegen van de vliegbasis Soesterberg als de motor in brand vliegt. De piloot kan met zijn schietstoel ontsnappen maar het onbestuurbare vliegtuig raakt in Huis ter Heide eerst een boom en dan het schuurdak van de kolenhandel Rondeel. Het stort neer tussen de huizen, vlak bij een kindertehuis. De schuur vliegt in brand. In de schuur zijn de baas van de kolenhandel en zijn knecht aan het werk. Overdekt met brandwonden worden ze gered uit de vuurzee, maar komen in het ziekenhuis te overlijden.
categorie: luchtvaart incident (grip 1/2/3) | aard: crash | object: vliegtuig | oorzaak: mechanisch falen of slijtage bronnen: Nieuwe Zeister Courant © 5 januari 1959 , met dank aan mevr. Groenendijk - van den Hoven
11 december 1959: Woning brand, Gemert - 5 doden
Tewijl de ouders boodschappen doen, breekt brand uit in een houten noodwoning in Gemert. De 5 kinderen van het gezin kunnen niet op tijd uit de felbrandende woning komen en overlijden. De oorzaak is waarschijnlijk een te hete kachelpijp die tegen een houten schot aanliep.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling bronnen: archief Leeuwarder Courant
16 april 1960: woningbrand, Hoorn - 6 doden
Om 1.45 uur in de nacht van 16 april 1960 breekt brand uit op de bovenverdieping van een woonhuis aan de Merensstraat in Hoorn. Op de verdieping slapen een vrouw en haar 6 kinderen. Hun vader probeert ze nog te redden maar raakt bedwelmt door de rook. De snel om zich heen grijpende brand is zo hevig, dat toegesnelde buren en de brandweer het gezin niet meer kan redden. 2 kinderen van het gezin, die uit logeren waren, overleven het drama.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: onbekend bronnen: Archief Leeuwarder Courant
21 november 1960: Vliegtuig crash, Franeker - 7 doden
Een F84 Thunderstreak van de basis Eindhoven is bezig met een oefennavigatievlucht in donker als het toestel boven Friesland in de problemen komt. De Thunderstreak komt heel laag en brandend over het dorpje Tzum gevlogen, en stort neer op een boerderij aan het Westerein in Lutjelollum bij Welsrijp, gemeente Franeker. De bewoners van de boerderij, een gezin van 6 personen, komen om in vuurzee. Ook de piloot komt om.
categorie: luchtvaart incident (grip 1/2/3) | aard: crash | object: vliegtuig | oorzaak: mechanisch falen of slijtage
25 februari 1963: Scheepsbrand, Westerschelde bij Bath - 7 doden
De Panamese tanker Miraflores, met een Italiaanse bemanning en 30.000 liter ruwe olie op weg naar Antwerpen, wordt in het Nauw van Bath geramd door het Britse ertsschip Abadesa en raakt in brand. 30 bemanningsleden springen overboord en kunnen worden gered. 7 bemanningsleden kunnen niet op tijd aan de vuurzee ontsnappen en komen aan boord om het leven.
De Miraflores is door de sterke stroming in het Nauw van Bath uit zijn koers gelopen en dwars op de vaarweg van de Abadesa komen te liggen.
Op 14 februari 1963 vond op ongeveer dezelfde plek al een scheepsbotsing plaats tussen de Fins Alca en de Zweedse Avaforst, waarbij de Fin in brand raakte. Bij deze botsing vielen geen slachtoffers.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: schip | oorzaak: natuurverschijnsel bronnen: Archief Leeuwarder Courant
15 november 1963: Gifwolk na brand in kunstmestfabriek Delta Chemie, Vlaardingen - geen slachtoffers
Bij een brand in een mengmest-opslag bij kunstmestfabriek Delta Chemie worden in de gele rookwolken nitreuse stoffen gevonden. De giftige rook trekt over het Westland, waar iedereen binnen moet blijven en ramen en deuren sluiten.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: ongeval met gevaarlijke stof | object: chemische industrie | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling
15 juni 1965: Scheepsbrand Ronastar, Botlek - 16 doden
De Noorse olietanker Ronastar lag op de Verolme Tanker Cleaning werf in het Rotterdamse Botlekgebied om de tanks te laten reinigen. Een smerig en gevaarlijk karwei dat vaak werd overgelaten aan clandestiene werklui die via koppelbazen werden ingehuurd. Voordat begonnen kan worden met het schoonschrapen van de olietanks moet eerst worden gemeten of deze tanks gasvrij zijn. Desondanks vonden er toch tijdens het schoonmaken 2 zware explosies plaats in het middendeel van het 200 meter lange schip. Er brak onmiddellijk een hevige brand uit, die vanwege het explosiegevaar slechts op afstand geblust kon worden. Uiteindelijk brak het schip doormidden en zonk gedeeltelijk. Het duurde geruime tijd voordat in het oververhitte schip de lichamen van 16 schoonmakers werden aangetroffen.
Welke schakels braken?
De oorzaak van de explosies is nooit duidelijk geworden.
En nu?
Een grondige gasmeting is nog altijd de enige manier om er zeker van te zijn dat er geen explosiegevaar is. Toch vinden er regelmatig explosies plaats in lege of halflege tanks doordat er werkzaamheden worden uitgevoerd zonder dat er grondig onderzocht is of er explosieve mengsels aanwezig zijn.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: explosie | object: schip | oorzaak: onbekend  lees meer...
bronnen: Grote branden in de lage landen, Jan Broekman. © 1985 Kon. Vermande ISBN 90 6040 767 9
6 februari 1966: Woning brand, Amsterdam - 6 doden, 5 gewonden
Bij een brand in een woning in de Bethaniëndwarstraat in de oude binnenstad van Amsterdam komen 6 bewoners om het leven. Ze wonen op de de 3e etage en de zolder, en kunnen niet meer vluchten via de trap, die in brand gestoken was. 5 andere bewoners van het pand moeten uit de ramen springen en raken daarbij zwaargewond.
In de buurt vinden op 21 februari en 6 maart nog enkele flinke branden plaats, die ook zijn aangestoken. Een dader wordt nooit gevonden.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: crimineel of psychotisch handelen bronnen: archief Leeuwarder Courant; De Amsterdamse Brandweer Vroeger en Nu, G.P Koppers
16 januari 1967: Woningbrand, Maastricht - 4 doden, 1 gewonde
Om 6.38 uur in de ochtend breekt brand uit in een woonhuis van 3 verdiepingen aan de Statensingel in Maastricht. 3 leden van een gezin en een kostganger komen in de vuurzee om, 1 bewoonster raakt gewond. De brand is ontstaan na een lekkage van een gasleiding op straat, waardoor vrijkomend gas via het riool het huis in stroomde.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: mechanisch falen of slijtage bronnen: Archief Leeuwarder Courant
21 februari 1967: Brand in rusthuis, Duivendrecht - 4 doden
Rond 9.30 uur breekt brand uit in een dependance van rusthuis Visser aan de Populierstraat 8 in Duivendrecht. 4 verstandelijk gehandicapte bejaarden komen om in hun kamers op de eerste verdieping. Één van hen had op zijn kamer gerookt. Het rusthuis voldeed niet aan alle eisen van de wet op bejaardenhuizen, maar werd toch gedoogd vanwege het grote tekort aan opvangplaatsen voor dementerende bejaarden.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: gesloten inrichting | oorzaak: onbekend bronnen: Archief Leeuwarder Courant
5 mei 1967: Natuurbrand, Horst - geen slachtoffers
175 hectare natuurgebied in de Grientsveense Peel gaan in vlammen op. De brand wordt aangewakkerd door een harde wind. De brandweer kan nauwelijks iets uitrichten in het onbegaanbare terrein.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: natuurgebied | oorzaak: onbekend bronnen: Archief Leeuwarder Courant
28 november 1967: Woning brand, Aartswoud - 6 doden
In de nacht van 28 november 1967 explodeert een petroleumvergasser in de keuken van een woning in Aartswoud. In de woning woont een gezin met 17 kinderen. 12 kinderen kunnen met hun ouders op tijd vluchten, maar als de moeder ontdekt dat er nog 5 kinderen binnen zijn, gaat ze terug het huis in.
Ze komt met haar 5 achtergebleven kinderen om het leven.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling bronnen: archief Leeuwarder Courant, Nationaal Brandweer Documentatie Centrum
31 december 1967: Woningbrand, Zaandam - 4 doden
Rond 9.45 uur op zondagochtend 31 december ontstaat brand in een café in de Czarinastraat in Zaandam. De brand slaat razensnel over naar de bovenliggende woning. Daar komen de 4 leden van één gezin om het leven. Drie van hen komen om als ze op hun vlucht door een golfplatendak zakken en in de brandende keuken van het café terechtkomen. Een jongetje vlucht naar de WC en komt daar om het leven.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: onbekend bronnen: Archief Leeuwarder Courant
20 januari 1968: Explosie olietank Shell, Pernis - 2 doden, 85 gewonden
In 1968 is de Shell Raffinaderij in Pernis de grootste van Europa. Op het enorme complex worden vele soorten aardolieproducten gemaakt uit ruwe olie.
Het schoonmaken van de installaties en leidingen gaat veelal met heet water en stoom. Het water, vermengd met de olieresten, wordt slop genoemd. Het wordt opgevangen in slop tanks, om later in een apart proces gescheiden te worden.
Op zaterdag 20 januari 1968 zit tank 402 helemaal vol met 1575 m3 slop. De slop wordt verwarmd door stoom van 130 graden uit een aanvoerleiding en raakt aan de kook.
Door het koken valt het olie-water mengsel in de tank uitéén en ontstaat boven het vloeistof- oppervlak een explosief gasmengsel. De druk in de tank loopt snel op en het explosieve gasmengsel wordt door ventielen en overlopen uit de tank geblazen.
Om 4.23 uur explodeert de gaswolk buiten de tank. Door deze explosie onstaat een domino-effect, waarbij eerst in tank 402 een BLEVE (Boiling Liqour Expanding Vapour Explosion) ontstaat. De brandende olieslop en brokstukken van de tank vliegen in het rond, waardoor overal op het raffinaderij-complex andere branden en explosies ontstaan.
Er vallen 2 doden en 85 gewonden, waarvan 9 ernstig. Op het terrein worden 3 kraak-installaties, een zwavel fabriek en 80 opslagtanks verwoest. In de nabijgelegen dorpen Pernis en Hoogvliet sneuvelen ruiten.
Welke schakels braken:
De initiële explosie vond buiten tank 402 plaats en was een zg. VCE - Vapour Cloud Explosion, waarbij een dichte wolk hoogexplosief gas in de buitenlucht in contact komt met een hittebron en explodeert. Door het domino-effect van deze explosie ontstond er in 2e instantie een BLEVE in de al kokende tank.
Een BLEVE ontstaat wanneer vloeistof in een tank gaat koken door verhitting, bijvoorbeeld door brand. Boven het vloeistof oppervlak vormt zich een heet gasmengsel, waardoor de druk in de tank oploopt. Door de verhitting en de druk wordt de tankwand zwak en gaat scheuren. De kokende, vloeibare inhoud van de tank wordt door de druk uit de tank geperst, vliegt daarbij in brand en verspreidt zich al brandend over een groot oppervlak.
Het is onbekend waarom de slop in tank 402 verhit kon worden door stoom uit een aanvoerleiding. Ook is onbekend waardoor het gasmengsel buiten de tank explodeerde.
En nu?
In 1968 was de petrochemische techniek nog niet zo ver gevorderd dat het risico van VCE's en BLEVE's beheersbaar was. Tegenwoordig kunnen tanks worden voorzien van materiaal dat de hitte over een zeer groot oppervlak verspreidt, waardoor er geen hete gassen kunnen ontstaan. De drijvende tankdeksels sluiten de vloeistof helemaal af. Electronische meetapparatuur waarschuwt tegen stijgingen van temperatuur en druk. Gas-explosie meters geven aan hoe dicht - en dus hoe explosief - een gasmensel is.
Maar door de complexiteit van de installaties en de extreme omstandigheden (druk en hitte) waarin gevaarlijke stoffen worden behandeld, is er altijd een relatief hoog rest-risico.
(met dank aan R. de Haan - explocontrol.com)
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: chemische reactie of vorming van explosieve/brandbare dampen bronnen: www.voeks.nl/Nieuws/j52e09.htm,
lorien.ncl.ac.uk/ming/safety/rm/Fire-and-Explosion.pdf
www.redproteger.com.ar/Escuela%20de%20Seguridad/Grandes_Accidentes/grandes_accidentes.htm
8 maart 1968: Brand verffabriek Sikkens, Sassenheim - 2 gewonden
Na een klein brandje in de verffabriek van Sikkens wordt bij het opruimen van de slangen vaten met verfverdunner omgegooid. De zeer brandbare verfverdunner mengt zich met het bluswater en vliegt in brand. De brandende vloeistof verspreidt zich over het terrein en veroorzaakt een domino-effect van grote branden in de fabriek. 2 brandweerlieden raken gewond, waarvan één ernstig.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: brand | object: chemische industrie | oorzaak: vallen/kantelen/stoten
12 december 1968: Explosie olietanker Diana, Amsterdam - 13 doden, 2 gewonden
De olietanker Diana ligt op de avond van 12 december aan de loswal van de Mobil Oil raffinaderij in het westelijk havengebied van Amsterdam. Door onbekende oorzaak vinden er zware explosies plaats, waarna het schip al snel van voor tot achter in brand staat.
Tijdens de explosie zijn er 50 mensen aan boord. Een groep bemanningsleden raakt op het achterschip ingesloten door het vuur: Sommigen weten via de trossen de wallekant te bereiken maar anderen komen in het donkere en ijskoude water van de Australiëhaven terecht. 14 van hen kunnen door personeel van de raffinaderij op de kant worden geholpen, maar 13 mensen komen in het water om het leven.
Welke schakels braken:
De oorzaak van de explosies is nooit duidelijk geworden.
Vreemd ?
Op de in 1965 gebouwde Diana had zich ook in 1966 al een explosie aan boord voorgedaan toen het schip buiten Hoek van Holland op een ander schip was gebotst. Daarbij kwamen 2 opvarenden om. De reparatie duurde 5 maanden.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: explosie | object: schip | oorzaak: onbekend bronnen: jaarverslag gemeente amsterdam 1968, Archief Leeuwarder Courant
20 november 1969: Explosie kerosinetank COMOS, Amsterdam - 1 gewonde
Op het tankpark van COMOS (tegenwoordig Europoint) in het westelijk havengebied van Amsterdam raakt een opslagtank met 2 miljoen liter kerosine in brand na een explosie. De brandweer laat de tank uitbranden en koelt de tankwand en de omliggende tanks, zodat er geen BLEVE ontstaat. Na 29 uur was 2 miljoen liter verbrand.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: onbekend
13 januari 1970: Brand bejaardenpension, Driebergen - 7 doden
In de nacht van 13 januari 1970 breekt brand uit in het trappenhuis van het bejaardenpension "Kraaybeek" in Driebergen. De brand verspreidt zich razendsnel door het gebouw, dat nog recent een brandveiligheidskeuring heeft gehad waarbij geen tekortkomingen waren geconstateerd.
Er verblijven 27 mensen in het pension. 7 bewoners kunnen niet op tijd vluchten en komen om het leven.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: hotel/pension | oorzaak: onbekend bronnen: archief Leeuwarder Courant
18 juni 1970: Bos- en heidebrand, ´t Harde - geen slachtoffers
Op het schietkamp Oldebroek op de Veluwe ontstaat tijdens artillerie-schietoefeningen brand op een heideveld. Het is erg droog, en een oostenwind met kracht 6 wakkert het vuur snel aan. De landmachtbrandweer is tijdens schietoefeningen extra paraat, maar kan het vuur op de hei niet op tijd uit krijgen: De brand slaat over naar een bosperceel.
Het duurt ruim een half uur voordat de brandweerkorpsen uit de omliggende gemeentes opgeroepen worden de landmachtbrandweer te assisteren in het moeilijk toegankelijke terrein. De brandweer beschikt nauwelijks over terreinvaardige blusvoertuigen. De brand wint dan ook snel terrein en slaat over de Rijksweg A28 heen richting ´t Harde. Daar raken 2 villa's en 4 boerderijen aan de Eperweg in brand en gaan verloren. 600 hectare bos- en heigebied gaat in vlammen op.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: natuurgebied | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling bronnen: archief leeuwarder courant, Grote branden in de lage landen, Jan Broekman. © 1985 Kon. Vermande ISBN 90 6040 767 9
24 oktober 1970: Brand in psychiatrische inrichting, Wagenborgen - 16 doden, 15 gewonden
Rond 21.45 uur op zaterdagavond 24 oktober 1970 steekt een patiënte de gordijnen van een slaapzaal in brand in vrouwenpaviljoen Salem van de psychiatrische inrichting Groot Bronswijk in het Groningse Wagenborgen. De brand grijpt snel om zich heen, maar toch kunnen veel van de 119 bewoners en de 10 personeelsleden het pand op tijd verlaten. 32 patiënten, die naar de bovenste verdieping zijn gevlucht, worden via brandweerladder uit het brandende pand gered. 7 bewoners komen in de vlammen om het leven, 9 zwaargewonden overlijden later in ziekenhuizen. 15 mensen raken gewond.
Welke schakels braken:
Brandstichtingen door psychiatrische patiënten komen vaak voor. Deze patiënte gaf als reden voor de brandstichting op dat ze op vakantie wilde. In die tijd mochten de patiënten op de slaapzalen roken, zodat er lucifers en aanstekers in omloop waren.
Paviljoen Salem was grotendeels van hout en de met was geboende vloeren wakkerden het vuur in hoog tempo aan. Enige vorm van automatische branddetectie en -blussing was er niet, maar de brand werd direct ontdekt. Het personeel slaagde erin de al slapende bewoners snel te evacueren, en ook de brandweer kon nog veel mensen uit het gebouw redden, totdat rond 23 uur het gebouw geheel ten prooi viel aan de vlammen.
En nu ?
Gesloten inrichtingen met hun licht ontvlambare bewoners blijven kwetsbaar voor brandstichting, maar in de nieuw gebouwde inrichtingen is daar al bij de bouw rekening mee gehouden. De gebouwen hebben sprinklerinstallaties, brandwerende compartimenten en zijn aangesloten op automatische brandmeld-installaties.
5 december 1970: Brand in pension, Amsterdam - 9 doden
Om 00.12 uur breekt brand uit in een pension voor gastarbeiders aan de Amstelstraat 9-11 in Amsterdam. De brand is waarschijnlijk aangestoken in de bar beneden en slaat razendsnel door het pand, waar iedereen in met hout afgeschotte hokjes lag te slapen. De brandweer kan nog 18 mensen redden, maar 9 bewoners overlijden in de vuurzee.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: hotel/pension | oorzaak: crimineel of psychotisch handelen lees meer...
bronnen: Archief Leeuwarder Courant
2 februari 1971: Brand in verpleeghuis, Rolde - 13 doden
Tegen 22.20 uur breekt brand uit in een vrijstaand houten paviljoen 'Het Dinsspil' op het terrein van de verpleeginrichting voor geestelijk gehandicapten Mariëncamp in Rolde. In het paviljoen slapen 47 zwaar gehandicapte bewoners, die niet zelfredzaam zijn.
Het paviljoen en 2 aangrenzende gebouwen branden in een half uur tijd tot de grond toe af, aangewakkerd door de harde wind.
Personeel en brandweer slagen erin 34 bewoners uit het felbrandende gebouw te halen. 13 gehandicapten kunnen ze niet meer bereiken en komen om het leven.
Welke schakels braken:
De oorzaak van de brand is onbekend.
Het semi-permanente gebouw was opgetrokken uit hout en kunststof platen en had geen brandwerende voorzieningen.
De zwaar geestelijk gehandicapte bewoners waren zich niet bewust van de brand en konden zichzelf ook niet in veiligheid brengen. Ze waren geheel afhankelijk van de hulp van het verplegend personeel, maar het gebouw was daar bouwtechnisch niet op ingericht. Nadat drie maanden eerder in de psychiatrische inrichting Groot Bronswijk in Wagenborgen ook al 12 gehandicapten door brand om het leven kwamen, werden er kamervragen gesteld over de brandveiligheid in dergelijke inrichtingen.
En nu ?
Er zijn veel strengere bouwverordeningen en brandveiligheidsvoorschriften voor verpleeginrichtingen, waardoor het niet meer voorkomt dat niet-zelfredzame patiënten worden ondergebracht in gebouwen van brandgevaarlijk materiaal, zonder brandwerende voorzieningen en automatische brandmeldsystemen. Voor dergelijke inrichtingen moet de gemeente een gebruiksvergunning afgeven. De brandweer moet regelmatig inspecteren of de voorschriften worden toegepast, aanvalsplannen opstellen en oefeningen houden samen met de BedrijfsHulpVerlening van zo'n inrichting.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: brand | object: gesloten inrichting | oorzaak: onbekend
10 februari 1971: Brand op logementsschip, Rotterdam - 8 doden, 11 gewonden
Op de werf van de Rotterdamse Droogdok Maatschappij RDM breekt brand uit op het logementsschip Jan Elshout. Op het schip is 43 man personeel van de Hollandse SignaalapparatenFabriek ingekwartierd, die op werf onderhoudwerk aan marineschepen uitvoeren. De Jan Elshout is een gehuurd cruiseschip.
Het schip staat in korte tijd van voor tot achter in brand. Een deel van de opvarenden kan via de loopplank het schip verlaten, anderem moeten via de meerkabels op de wal klauteren. 8 mensen kunnen niet op tijd wegkomen en komen om in de vlammen, 11 mensen raken gewond.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: schip | oorzaak: onbekend bronnen: archief Leeuwarder Courant
10 augustus 1971: Explosie Marbon, Amsterdam - 9 doden, 22 gewonden
Om 14.57 uur gaat op de Centrale Seinzaal van de Amsterdamse brandweer de brandmelder af van het chemisch bedrijf Marbon Europe aan de Cyprusweg in Amsterdam. Terwijl de autospuit van kazerne Teunis aan het Jan van Schaffelaarplatsoen uitrukt, krijgt de centralist van de Marbon portier te horen dat er geen brand is, maar een lekkage van een butadieen leiding.
Bij Marbon wordt ABS Plastic gemaakt, een hoogwaardige kunststof voor meubels en speelgoed. Bij de fabricage worden onder hoge druk brandbare, explosieve en giftige stoffen zoals acrylnitril, butadieen en styreen samengeperst. In een trappenhuis van de latex afdeling is een leiding met butadieen op een flens gaan lekken. Het butadieen vormt een schuimlaag van een halve meter in het trappenhuis, met erboven een zeer explosief gasmengsel.
De Marbon bedrijfsbrandweer gaat, geholpen door de Amsterdamse brandweer, een weg door het schuim spuiten om bij het lek te kunnen komen. Om 15.30 uur, terwijl de brandweerlieden bezig zijn met het uitrollen van de slangen, explodeert het gasmengsel. Er ontstaat een felle brand en de latex afdeling stort gedeeltelijk in. 4 mensen van de Marbon bedrijfsbrandweer en 5 brandweerlieden van de eerst uitgerukte autospuit Teunis komen om, 22 mensen raken gewond.
Welke schakels braken ?
Het gasmengsel dat zich in de afgesloten ruimte boven het butadieen schuim heeft gevormt is uiterst explosief. Het niet bekend wat het gas heeft doen exploderen, maar het geringste vonkje is genoeg. Het is ook niet bekend waarom de butadieen leiding op een zogenaamde blindflens is is gaan lekken. Er deden zich regelmatig kleine lekkages voor in het bedrijf.
De beslissing om met water een weg door het schuim vrij te maken om het lek te dichten, lijkt een fatale fout. Het risico van extra gasvorming en explosies werd daardoor verhoogd. Bovendien was het reactorvat na de lekkage bijna leeg, zodat het afdichten van het lek op dat moment weinig zin meer had.
Het is echter niet bekend waarom daartoe besloten werd. Waarschijnlijk had men geen idee hoe het probleem aangepakt moest worden en welke gevaren men bij de gekozen aanpak liep.
En nu ?
Er was in 1971 nog geen sprake van een structurele, professionele aanpak van chemische incidenten, terwijl ook de uitrusting van de brandweer niet toereikend was voor het bestrijden daarvan.
Na de ramp ontstond er in brandweerkringen heftige discussies of zij wel degenen moesten zijn die in de frontlijn van zeer risicovolle chemisch-industriële incidenten moesten staan met alleen een waterslang in de hand.
De Marbon ramp markeert een belangrijke stap vooruit in het denken over en omgaan met industriële risico's:
Vanaf dat moment komen Rampenplannen, Rampenbestrijdingsplannen en Aanvalsplannen op de agenda van Brandweer Nederland. De hinderwet en vestigingsvergunningen voor risicovolle bedrijven werden meer dan een formaliteit, en de noodzaak daarvan werd nog duidelijker na de dioxine-explosie in het Italiaanse Seveso in 1976.
Vanaf dat moment werden de rampenbestrijding en de preparatie op chemische incidenten steeds verder geprofessionaliseerd, waarmee niet gezegd is dat alle risico's vandaag de dag beheersbaar zijn.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: chemische reactie of vorming van explosieve/brandbare dampen lees meer...
bronnen: De Amsterdamse brandweer op weg naar de toekomst, Gerard Koppers, © 1999 HHS ISBN 90 70674 15 7
28 september 1971: Hotelbrand 't Silveren Seepaerd, Eindhoven - 11 doden, 19 gewonden
Om 5.30 uur ontstaat brand in het restaurant van hotel 't Silveren Seepaerd. Door een flash-over breidt de brand zich razendsnel uit door het grote, 4 verdiepingen hoge hotel. Ontsnappen uit het hotel, waar de vluchtwegen slecht aangegeven zijn en vol rook staan, is moeilijk. De 86 gasten proberen aan de vuurzee te ontkomen door lakens aan elkaar te knopen, anderen springen uit de ramen. 9 hotelgasten overlijden in hun kamer, 2 overleven hun vluchtpoging niet. 19 gasten raken gewond
Welke schakels braken:
Het hotel bestond uit 2 bouwdelen, een oudbouw uit 1909 en een nieuwbouwstuk uit 1960. De beide delen stonden in open verbinding met elkaar. In het oude deel was een open trappenhuis. De nieuwbouw was wel voorzien van brandblussers, brandkranen en noodverliching, maar de oudbouw niet. Er waren geen brandwerende scheidingen bij de trappenhuizen en er was geen automatische brandmeldinstallatie. Rook en hitte kon zich razendsnel door beide bouwdelen verspreiden. De oorzaak van de brand is nooit duidelijk geworden. De late ontdekking speelde zeker een rol in het dramatische verloop.
En nu ?
Strenge bouwverordeningen voor hotels schrijven voor hoeveel vluchtwegen er moeten zijn, die aangegeven moeten worden met precies omschreven heldere nooduitgang-lampjes. In lange gangen en tussen verschillende bouwdelen moeten brandwerende scheidingen zijn. Trappenhuizen moeten brandwerende voorzieningen hebben en middels automatische rookluiken moet rook en hitte snel afgevoerd kunnen worden. Brandwerende deuren moeten niet open kunnen blijven staan, maar automatisch dichtvallen.
Op papier is alles dus prima geregeld, maar doordat de controlerende overheid vaak door bezuinigingen niet voldoende bouw- en brandpreventie controleurs kan of wil inzetten wordt de veiligheidsketen op het punt 'preventie' zwakker. Of een goedgekeurd bouwplan in de praktijk precies zo wordt uitgevoerd en of andere voorgeschreven brandpreventieve maatregelen ook daadwerkelijk genomen worden, wordt vaak niet of zelden gecontroleerd. Anderzijds is ook de burger zelf verantwoordelijk voor het nemen van de voorgeschreven maatregelen en mag hem dus terecht nalatigheid verweten worden als hij regels en voorschriften niet toepast en daardoor levens van anderen in gevaar brengt.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: brand | object: hotel/pension | oorzaak: onbekend lees meer...
bronnen: Grote branden in de lage landen, Jan Broekman. © 1985 Kon. Vermande ISBN 90 6040 767 9
24 januari 1973: Brand Chinees restaurant, Bergen op Zoom - 5 doden
Rond 5.30 uur in ochtend van 23 januari 193 breekt brand uit in Chinees restaurant Kota-Radja in het centrum van Bergen op Zoom. Het hele pand gaat in vlammen op en stort in. Drie bewoners kunnen zich in veiligheid brengen, 1 overlijdt in een ziekenhuis aan zijn verwondingen nadat hij uit het raam is gesprongen. In de puinhopen worden 4 doden geborgen.
Het restaurant zou binnenkort opengaan in een oud pand, dat tevoren als hotel had dienst gedaan. Het hotel moest sluiten omdat het pand niet brandveilig gemaakt kon worden. De oorzaak is onbekend.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: horeca | oorzaak: onbekend bronnen: archief Leeuwarder Courant
19 april 1975: Brand rijnschip Prinses Irene, Keulen, Duitsland - 20 doden
Om 2.45 uur in de vroege ochtend van zaterdag 19 april 1975 ontstaat benedendeks brand in het rijnschip Prinses Irene, dat met 92 passagiers en 13 bemanningsleden een cruise maakt vanuit Arnhem. De Prinses Irene ligt dan afgemeerd aan de kade in Keulen en zal die ochtend de terugreis naar Arnhem gaan maken. De cruise is georganiseerd door de Zonnebloem. Aan boord zijn voornamelijk gehandicapte en zieke bejaarden en hun begeleiders. 19 passagiers kunnen niet op tijd uit het schip komen. Een 20ste slachtoffer overlijdt later in het ziekenhuis.
De brand is vermoedelijk ontstaan door roken in bed. Het schip zonk tijdens de bluswerkzaamheden.
categorie: ramp buiten nederland | aard: brand | object: schip | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling bronnen: archief leeuwarder courant
5 september 1975: Explosie benzineopslag Broermanns, Roosendaal - 1 dode, 1 gewonde
Die avond is een binnenvaarttanker 400.000 liter super benzine aan het overpompen in een opslagtank van Broermanns aan de Roosendaalse Vliet. De tank kan 200.000 liter bevatten, maar men ziet te laat dat de tank vol is. De benzine stroomt via een ontluchtingsleiding uit de tank. Daarbij komen explosieve gassen vrij, die door onbekende oorzaak exploderen. Twee opslagtanks en de vulslang vanaf de binnenvaarttanker raken in brand. Brandende benzine komt in de haven terecht en bedreigt daar 2 tankschepen die daar aangemeerd liggen. De schepen kunnen nog net op tijd worden weggevaren. De brandweer laat de tanks uitbranden en koelt de omliggende tanks.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: chemische reactie of vorming van explosieve/brandbare dampen
7 november 1975: Explosie DSM, Geleen - 14 doden, 109 gewonden
Op de locatie Zuid van de chemische voortzetting van De StaatsMijnen in Geleen werd op 7 november 1975 de naftakraker II weer opgestart na een revisiebeurt. Het opstartproces was op 5 november begonnen en in de ochtend van 7 november werd er in de ovens onder hoge druk en temperatuur weer nafta gekraakt. In de kraker wordt vloeibare nafta door buizen geleid en verhit. Daarbij vallen de moleculen uiteen en ontstaan andere chemische verbindingen, die door samenpersing van het gas worden gescheiden. DSM maakt uit deze halfproducten kunststoffen. Om 9.50 uur brak een leiding in de compressie-eenheid, waardoor een mengsel van tot vloeistof verdichte gassen (propaan, butaan en butadieen) onder hoge druk vrijkwam en langs de hete ovens stroomde. Het gas explodeerde onmiddelijk, een zg. Vapour Cloud Explosion.
De enorme kracht van de explosie verwoestte tal van installaties rond de kraker en joeg een schokgolf over het verkeer van de nabijgelegen snelweg. Overal rondom de kraker ontstonden felle branden in leidingstraten en opslagtanks. Direct werden alle activiteiten op het terrein stilgelegd en trachtte de DSMbedrijfsbrandweer zoveel mogelijk medewerkers te redden.
Pas op 12 november slaagde men erin alle branden te blussen. 14 medewerkers van DSM kwamen om, 109 mensen raakten gewond. De bevolking in de plaatsen rondom de DSMlocatie Zuid liep geen gevaar.
Welke schakels braken:
Het kraken van explosieve mengsels onder hoge druk en temperatuur is een riskant proces waarbij een kleine afwijking in de installatie, een miniscuul scheurtje in een buis, al snel tot grote gevolgen kan leiden. De naftakraker werd herstart nadat hij voor onderhoud enige dagen stil had gelegen. De leidingbreuk zou zijn veroorzaakt door het broos worden van een las ten gevolge van temperatuurschommelingen.
En nu ?
De petro-chemische industrie in de westerse wereld heeft een heel goed 'track-record' als het gaat om het in stand houden van de veiligheidsketen. Door de complexiteit van de installaties en de extreme omstandigheden (druk en hitte) waarin gevaarlijke stoffen worden behandeld, is er altijd een relatief hoog rest-risico. Zie ook  Explosie Pernis 1968.
Vreemd ?
De Stichting Nabestaanden DSMramp heeft na een jarenlang proces in augustus 2002 DSM en de overheid gerechtelijk gedwongen onderzoeksrapporten over de ramp vrij te geven. Daaruit zou moeten blijken dat DSM veiligheidsregels zou hebben overtreden en aldus aansprakelijk te stellen is. Deze aansprakelijkheid is tot dusverre altijd afgewezen.
Er werkten mensen in de technische ruimten van de kraker zonder dat daar noodzaak voor was. Daardoor liepen ze onnodige risico's. Zo was één slachtoffer een transportmedewerker die een kantoortje had in de meetafdeling van de kraker.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: chemische reactie of vorming van explosieve/brandbare dampen lees meer...
bronnen: Grote branden in de lage landen, Jan Broekman. © 1985 Kon. Vermande ISBN 90 6040 767 9, Het Parool 20/09/2002
9 mei 1977: Brand hotel Polen, Amsterdam - 33 doden, 57 gewonden
Om 6.39 uur kwam een brandmelding binnen van de nachtportier van Hotel Polen aan het Rokin. Daar was men toen al een kwartier zelf doende een brandje in een liftschacht te blussen. Toen de brandweer ter plaatse aankwam was er een hevige uitslaande brand in de grote meubeltoonzalen op de begane grond van het hotel. Het hoofdtrappenhuis van het hotel stond vol rook en de brand breidde zich snel uit. Veel hotelgasten waren intussen uit het raam gesprongen of wachtten op balkons op redding. De brandweer kon daardoor niet direct de brand gaan blussen, die door flashovers razendsnel in hevigheid toenam. Al snel stond het hele hotel plus een naastgelegen pand geheel in brand. Door instortingen werd een ladderwagen onder het puin bedolven. Er vielen 33 doden en 21 zwaargewonden.
Welke schakels braken:
Het hotel had geen automatische brandmeldinstallatie of sprinklers. Toen de brand ontdekt werd, ging men geruime tijd met emmers water blussen. De brandweer werd pas na 15 minuten gewaarschuwd, te laat om de beginnende brand in de kiem te smoren. Hete gassen hadden zich verzameld tegen de hoge plafonds van de meubeltoonzaal en veroorzaakten daar een hevige brand. Er was geen effectief ontruimingsplan en er waren te weinig vluchtwegen.
En nu ?
De controle op brandpreventieve maatregelen in hotelinrichtingen is daarna weer verscherpt. De ARBO-wet dwingt de werkgever een geoefende BedrijfsHulpverleningsploeg te hebben.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: brand | object: hotel/pension | oorzaak: onbekend lees meer...
bronnen: jaarverslag brandweer amsterdam 1977, De Amsterdamse brandweer, Gerard Koppers © 1988 HHS ISBN 90 70674 05 x
11 juli 1978: LPG explosie, Los Alfaques, Spanje - 10 NL-doden, totaal 216 doden, 130 gewonden
Op een weg naast een camping Los Alfaques bij het plaatsje San Carlos de la Rápita (Tarragona) kwam een tankwagen met vloeibaar propyleengas (LPG) in botsing met een muur en raakte van de weg af. De tankwagen kwam terecht op het kampeerterrein en de 43.000 liter propyleen explodeerde ten gevolge van een BLEVE . Een terrein van 300 vierkante meter werd tot boven de 2000 graden celsius verhit. 102 mensen kwamen direct om in de vuurzee, 130 raakten zeer zwaar gewond. Uiteindelijk liep het totaal aantal doden op tot 216, waaronder 10 Nederlanders.
Welke schakels braken:
De exacte toedracht van het ongeval is onbekend. Mogelijk is de tank enkelwandig geweest en waren de wielen van de truck direct aan de tank gemonteerd. Deze constructie is voor het vervoer van gevaarlijke stoffen ongewenst omdat de tank zelf dan alle klappen moet opvangen en snel doorboord kan worden.
Bij tankbranden met vloeibare aardolieproducten kunnen ten gevolge van het koken van de vloeistof hoog-explosieve gassen vrijkomen. Bij de explosie van die gassen wordt de tank vernield en de brandende vloeistof uit de tank geblazen en verspreid over een groot gebied. Dit verschijnsel wordt een BLEVE genoemd: Boiling-Liquid Expanding-Vapour Explosion, zie Explosie Pernis 1968.
En nu ?
Rampen als deze zijn niet uit te sluiten. Het vervoer van gevaarlijke stoffen is een risicovolle bezigheid. Daarom is het LPG vervoer aan strenge regels gebonden en wil de overheid LPG-opslag en -transport uit de buurt van woonwijken hebben, maar dat is niet altijd te realiseren.
Het gebruik van een dubbelwandige tank die op een chassis gemonteerd wordt voorkomt dat de tank bij een incident snel beschadigd wordt, maar uit te sluiten is dit niet.
Een tank moet voorzien zijn van veiligheidsventielen die bij oplopende druk de gassen snel kunnen afvoeren. Ook kan de tank zelf worden voorzien van materialen die hittevorming tegengaan.
Buiten de tank kunnen stationaire blusinstallaties de brandende tank tijdig koelen en vrijkomende explosieve gassen neerslaan. Als de brandende vloeistof vervolgens met blusschuim kan worden afgedekt is een BLEVE te voorkomen.
categorie: ramp buiten nederland | aard: explosie | object: vrachtwagen/bus | oorzaak: onbekend bronnen: www.msc.es/salud/epidemiologia/resp/199806/colaboracion.htm
23 februari 1979: Brand pension Riatco, Breda - 6 doden, 2 gewonden
Pension Riatco aan de Duivelsbruglaan in Breda bestaat uit 2 panden met een verbindingsgang ertussen. In de nacht van 23 februari 1979 ontstaat brand in het ene pand. De verbindingsgangs trekt als een schoorsteen de rookgassen het andere pand in. 6 pensiongasten komen om het leven, 2 raken gewond.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: hotel/pension | oorzaak: onbekend bronnen: Archief Leeuwarder Courant
28 maart 1979: Woningbrand, Vlissingen - 4 doden
4 kinderen komen om bij een woningbrand in de Beursstraat. De brand ontstond waarschijnlijk doordat 1 van de kinderen iets wilde opwarmen op het gasfornuis. Als de brandweer het huis wil binnengaan voor een reddingspoging, ontstaat een flashover die het hele huis en 2 naastgelegen panden in de smalle straat in vuur en vlam zet.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling
30 september 1979: Brand op tjalk, Volendam - 5 doden
In nacht van zondag 30 september 1979 breekt benedendeks brand uit op een tjalk die in de haven van Volendam ligt afgemeerd. In de tjalk liggen 10 mannen te slapen. Er is maar één uitgang naar buiten. 5 opvarenden kunnen op tijd wegkomen, 5 anderen komen om.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: schip | oorzaak: onbekend bronnen: archief Leeuwarder Courant
2 januari 1980: Woningbrand, Rotterdam - 11 doden
Een uitslaande brand verwoest een pand aan de Oleanderstraat. 11 bewoners komen om in de vlammen. De brand ontstaat om 2 uur 's nachts op de begane grond, waar een psychisch gestoorde bewoner in een vervuilde woning huist. De brand breidt zich zeer snel uit naar de bovenliggende verdiepingen. Op de 2e etage raakt een slapende familie ingesloten door de vlammen. De grootmoeder, haar 2 dochters, 6 kleinkinderen en een daar logerend jongetje komen om. Ook de bewoner van de begane grond overlijdt in de vuurzee.
Welke schakels braken:
Volgens buurtbewoners wist de gemeente van de situatie in het pand, maar kwam niet in actie om de gestoorde bewoner op te vangen.
Psychiatrische patiënten die zonder behandeling zelfstandig wonen veroorzaken veel overlast en gevaarlijke situaties voor de omwonenden. Vaak ontbreekt het de overheid aan middelen om dergelijke patiënten gedwongen te behandelen en moet er eerst gewacht worden tot de situatie onhoudbaar en levensgevaarlijk is geworden voor de patiënt en zijn omgeving. Soms is dat te laat.
En nu ?
Politie, GGD en woningbouwbedrijven in de grote steden proberen met een gerichte, gezamenlijke aanpak de overlast door dergelijke psychiatrische patiënten te beperken. Omdat deze patiënten zich vaak aan elke vorm van hulp onttrekken en een semi-zwervend bestaan leiden, is dat een moeizaam proces.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: crimineel of psychotisch handelen bronnen: Digitaal Archief Leeuwarder Courant
30 mei 1982: Woningbrand, Haarlem - 5 doden, 2 gewonden
Rond 5 uur in de ochtend van eerste Pinksterdag 30 mei 1982 breekt brand uit in een woning aan de Paul Krugerstraat in Haarlem. In de woning is een gezin uit Dordrecht op familiebezoek. De vrouw en 2 kinderen uit dit gezin komen om in de vlammen, evenals een kleindochter van de bewoner. Zijn dochter overlijdt als ze van de zolderverdieping naar beneden springt, zijn vrouw raakt zwaargewond.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: onbekend bronnen: Archief Leeuwarder Courant
13 juli 1982: Brand in zwakzinnigen inrichting, Den Dolder - 6 doden
Rond 1.00 uur in de nacht van 13 juli 1982 breekt brand uit in paviljoen de Grashoek van de Willem Arntszhoeve in Den Dolder. In het paviljoen slapen 20 zwakzinnige kinderen. 15 kunnen op tijd worden gered, maar één kind overlijdt later in het ziekenhuis. 5 kinderen komen om in de rook.
De brand is ontstaan in het dagverblijf en werd snel ontdekt door een nachtwaker. Ook de brandweer was snel ter plaatse, maar kon niet voorkomen dat het gebouw uit 1969 geheel uitbrandde. De oorzaak van de brand is onbekend.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: gesloten inrichting | oorzaak: onbekend bronnen: archief Leeuwarder Courant
16 december 1983: Brand Casa Rosso, Amsterdam - 13 doden, 16 gewonden
Een boze ex-werknemer gooit op de avond van 16 december 1983 om 22.52 uur een jerrycan benzine leeg in de hal van gok- en sexclub Casa Rosso aan de Oudezijds Achterburgwal in Amsterdam, in het hart van de rosse buurt. Als hij de benzine aansteekt ontstaat direct een felle brand.
Het sexhuis is een complex geheel van diverse clubs, sauna's, fitnessruimtes en woonvertrekken die in open verbinding met elkaar staan. Rook en vuur verspreiden zich gemakkelijk door het wirwar van gangen en lokalen. De brandweer kan de brand moeilijk bereiken door de vele geparkeerde auto's op de grachten en de toestroom van het uitgaanspubliek.
In eerste instantie worden 2 doden en 16 gewonden aangetroffen. Later treft men in een afgesloten kamer nog 11 slachtoffers aan, gestikt door de rook.
Welke schakels braken:
Tegen brandaanslagen zijn geen veiligheidsmaatregelen te nemen. Wel kan de schade beperkt worden door goede bouwkundige- en brandpreventieve maatregelen. Club Casa Rosso was in de loop der jaren uitgebreid door muren van aanleunende pandjes door te breken. Er ontstond zo gaandeweg een wirwar van kamers en gangen waar rook en vuur vrij spel hadden. Het vergunningenstelsel in de Amsterdamse rosse buurt volgde het in die jaren gangbare gedoogbeleid. Als een sexhuis geen overlast veroorzaakte werd er niet streng op allerlei regels uit bouwbesluiten gecontroleerd.
En nu ?
Het aanscherpen van bouweisen en de controles op brandpreventie in horecagelegenheden zijn na elk incident weer "politiek interressant". Na enige tijd is de lol er vanaf en gaat het geld en de mensen weer een andere "politiek interressante" richting op.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: brand | object: horeca | oorzaak: crimineel of psychotisch handelen lees meer...
bronnen: jaarverslag brandweer amsterdam 1983, De Amsterdamse brandweer, Gerard Koppers © 1988 HHS ISBN 90 70674 05 x
19 november 1989: Woningbrand, Landgraaf - 5 doden, 1 gewonde
Tegen 7.30 uur in de ochtend breekt brand uit in een woning in Landgraaf. 5 bewoners komen in de vlammen om, een logé weet aan de vlammen te ontkomen.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: onbekend bronnen: archief Leeuwarder Courant
23 november 1989: Woning brand, Rotterdam - 5 doden
Rond 1 uur in de nacht van 23 november 1989 breekt brand uit in een etagewoning aan de Grasstraat in Rotterdam. 5 mensen van 1 familie komen in de vlammen om. De oorzaak van de brand is onbekend.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: onbekend bronnen: archief Leeuwarder Courant
30 juni 1992: Brand LPG opslag, Lijnden, Haarlemmermeer - geen slachtoffers
Bij een LPG opslag in Lijnden, gemeente Haarlemmermeer, wordt bij werkzaamheden aan een propaantank een verkeerde plug verwijderd. Uit de tank komt een gaswolk vrij, die vrijwel onmiddelijk explodeert als een pomp in de buurt aanslaat. Door de explosie wordt een dieseltankwagen in brand gezet.
Drie ondergrondse opslagtanks met 50.000 liter propaan, butaan en LPG worden door de hitte aangestraald. De brandweer, bijgestaan door 2 crashtenders van de nabijgelegen luchthaven Schiphol, legt een waterscherm tussen de tankwagen en de gastanks, maar kan niet voorkomen dat de oliebrand zich uitbreidt. Omdat door de hitte de gastanks een risico op overkoken (een BLEVE) gaan vormen, wordt besloten 2 tanks af te fakkelen.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: chemische industrie | oorzaak: besturings- of bedieningsfout
8 juli 1992: Explosie Cindu, Uithoorn - 3 doden, 11 gewonden
Bij Cindu dochter Nevcin Polymers in Uithoorn worden onder hoge druk en temperatuur kunstharsen gemaakt. In de nacht van 8 juli 1992 begon een proces-operator met het vullen van de HP-1 reactorketel, waarna de ketel met stoom werd opgewarmd. Om 9.20 uur liep de temperatuur in de ketel op boven de veilige grens. Ondertussen bleek uit onderzoek van het mengsel dat de ketel met een foutief mengsel was gevuld. Daarop rukte de Cindu bedrijfsbrandweer uit om de ketel te koelen. Het proces was echter niet te stoppen en om 9.53 kookte de ketel over, gevolgd door een zware explosie. 3 bedrijfsbrandwachten kwamen om het leven, 11 andere Nevcin medewerkers raakten gewond. De tankdelen werden over grote afstanden weggeslingerd, waardoor her en der op het terrein zware branden ontstonden.
Welke schakels braken:
De leerlingproces-operator vulde ketel HP-1 aan de hand van een recept waarop het verkeerde tanknummer was ingevuld. Hierdoor werd de HP-1 gevuld met een verkeerd mengsel.
Tijdens het vullen was een monster genomen van het mengsel, maar dat was niet direct gecontroleerd. Pas toen de temperatuur na een uur of 5 opwarmen oncontroleerbaar opliep, controleerde het lab het mengsel en werd de fout ontdekt. Toen was ingrijpen al te laat.
En nu ?
Het handmatig uitvoeren van processen aan de hand van handgeschreven recepten en tanknummers houdt een groot risico van menselijk falen in. Verregaande proces-automatisering kan dit risico verminderen. Tegenwoordig worden dergelijke complexe chemische recepten digitaal opgesteld, gecontroleerd en overgebracht in de operating systemen. Door de combinatie van giftige, brandbare of explosieve stoffen onder hoge druk en temperatuur blijft echter een hoog restrisico bestaan.
Vreemd ?
De burgemeester van Uithoorn hoorde en zag de fabriek exploderen en gaf al om 10.05 uur zonder overleg met de hulpdiensten ter plaatse een rampenverklaring af. Hij tuigde direct een Gemeentelijke RampenStaf op, maar daarvan waren de centrale meldkamers van politie, brandweer en GGD echter niet op de hoogte.
Lange tijd opereerden het COmmando RampTerrein en de Gemeentelijke RampenStaf langs elkaar heen omdat ze geen contact met elkaar hadden. Telefoonlijnen waren overbelast en ten stadhuize wist men niet hoe het wel aanwezige Nationaal Noodnet werkte. Dit versterkte de chaos, hoewel de operationele eenheden op het rampterrein er betrekkelijk weinig last van hadden. De brand was namelijk al in vroeg stadium meester, hoewel nog lang niet geblust.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: besturings- of bedieningsfout lees meer...
bronnen: De Amsterdamse brandweer op weg naar de toekomst, Gerard Koppers, © 1999 HHS ISBN 90 70674 15 7, www.nbdc.nl
16 september 1992: Brand in sociaal pension de Vogel, Den Haag - 11 doden, 15 gewonden
Eeen labiele bewoonster sticht brand in haar kamertje op de eerste etage van pension De Vogel aan de Scheepmakersstraat in Den Haag. De 3 etages vol kleine, met hout afgeschotte kamertjes staan binnen enkele minuten helemaal in brand. Er zijn nauwelijks vluchtwegen voor 50 bewoners. 11 van hen komen om het leven, 15 raken gewond.
Het pension was in feite een opvanghuis voor daklozen en sociaal zwakkeren. Hoewel Ma Vogel het beste voorhad met haar gasten, waren de woonomstandigheden in het pension slecht en ontbraken brandwerende voorzieningen, blusmiddelen en vluchtroutes. De brandstichtster werd tot TBS veroordeeld: Ze had in 1990 ook haar eigen huis al in brand gestoken.
Welke schakels braken:
Hoewel tegen het moedwillig veroorzaken van brand niet veel te doen is, hadden de gevolgen veel minder ernstig kunnen zijn als het pension aan de veiligheidsvoorschriften had voldaan.
En nu ?
Al eerder (Amsterdam 1970) - en helaas ook later (Harderwijk 1998) - bleken kamerverhuurbedrijfjes niet te voldoen aan brandpreventie-eisen en bovendien extra kwetsbaar voor brandaanslagen door het soms wat "licht-ontvlambare" karakter van de bewoners. De gemeente Den Haag reageerde alert en stelde verscherpte eisen op voor verblijfsinrichtingen, die ook landelijk navolging kregen.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: brand | object: hotel/pension | oorzaak: crimineel of psychotisch handelen
4 oktober 1992: Bijlmer ramp, Amsterdam - 43 doden, 25 gewonden
Om 18.22 uur steeg de El-Al Boeing 747-F(reighter) 4X-AXG op van baan 01L voor vlucht LY-1862 met bestemming Tel Aviv, geladen met parfum, machine- en wapenonderdelen en chemicaliën.
Om 18.27 uur, op een hoogte van 1750 meter boven het Gooimeer, brak een ophangbout van de binnenste motor (nummer 3) aan de rechtervleugel af. De motor viel van de vleugel af en sleurde in zijn val de buitenste motor 4 mee. De bemanning zette een noodlandingsprocedure in, maar bij het op de landingskoers zetten raakte het vliegtuig onbestuurbaar en vloog om 18.34 uur verticaal de 7e etage van de Bijlmerflats Groeneveen en Kruitberg in.
De flats raakten over alle 10 verdiepingen en over zeker 200 meter in brand en stortten op het impactpunt geheel in. Er vielen 43 doden, inclusief de bemanning van 3 en 1 passagiere in de Boeing, en 25 gewonden.
Welke schakels braken:
De afgebroken bout leed aan metaalmoeheid, samen met 70% van de andere bouten in de vleugelophanging. El Al had echter het onderhoud uit bezuinigingsoverwegingen verminderd en daarom waren de bouten niet gecheckt en vervangen. Na het afbreken hebben de piloten een brandalarm uit beide motoren ontvangen en ze volgens standaard procedures afgezet. Vanuit de cockpit is het zicht op de vleugels en motoren zeer slecht en een visuele check op de motoren behoort niet tot de standaard procedures bij een brandalarm. Daardoor waren de vliegers onwetend van de ernst van de situatie.
De informatie over de afgebroken motoren was wel bekend bij een deel van de verkeerstoren-bemanning, maar niet bij de verkeersleider die het El-Al toestel afhandelde. Het uitwisselen van communicatie op de toren kwam overigens tijdens de parlementaire enquete onder vuur te liggen waarbij het begrip "onder de pet houden" opgang deed.
De gezagvoerder vroeg een noodlanding te mogen maken op de 09-27 (Buitenvelderd-) baan, hoewel de verkeersleiding een landing met wind tegen op de 06-24 Kaagbaan voorstelde. Bij het aanvliegen op de 09-27 zou een stevige wind van 22 knopen opzij en in de rug voor uiterst ongunstige landingscondities zorgen. Waarom de gezagvoerder toch op de 09-27 wilde landen, is nooit definitief duidelijk geworden.
Toen de motoren er af vielen, had het vliegtuig teveel hoogte en snelheid en was het te zwaar om direct een landing te kunnen inzetten. Daarom moest de Boeing al dalend en kerosine dumpend een complete 360 graden rechterbocht boven Amsterdam maken om op te lijnen met baan 27. Het vliegtuig was toen nog redelijk bestuurbaar. Op een vlieghoogte van 1700 voet, zuidoost van de Bijlmer, zakte de vliegsnelheid tot het punt waar de flaps en slats het vleugeloppervlak moesten vergroten en zo voor extra draagvermogen zouden zorgen. De gezagvoerder wist echter niet dat de slats aan de rechtervleugel waren afgebroken of niet meer uitgeschoven konden worden. Doordat de linkerkant wel uitgeschoven werd, raakte het draagvermogen ongelijk verdeeld en gleed het toestel oncontroleerbaar naar rechts weg, om tenslotte in de flat Groeneveen te crashen.
En nu ?
Boeing heeft de motoropvanging van alle 747's aangepast. Sommige 747-F's hebben camera's zodat de bemanning wel de vleugels kunnen zien, maar de meesten niet. Wat Schiphol nu doet met meldingen van mensen die 'iets' van een vliegtuig zien afvallen is niet bekend, maar een later incident met een zeer laag vliegend en mogelijk brandend vliegtuig gaf niet het idee dat de pet afgezet was.
Achterstallig onderhoud is een toenemend probleem in de luchtvaartwereld. Net als El Al moeten veel kleinere maatschappijen bezuinigen en tegelijkertijd worden de vliegtuigen ouder en duurder in onderhoud. Toch neemt het aantal vliegtuigongelukken de laatste jaren eerder af dan toe, hoewel dit vaak een verschil van één ernstige crash meer of minder is.
Wonen onder de rook van een drukke luchthaven als Schiphol houdt een groot risico in om in een vliegtuigramp betrokken te raken, maar ook hier is elke bewering voor of tegen statistisch te onderbouwen. Zo hadden de inwoners van het Schotse Lockerbie statistisch gezien vrijwel 0% kans om ooit in een vliegramp om te komen maar deden dat toch en masse.
Vreemd ?
Later ontstond over van alles en nog wat opschudding, onder andere over de rol van de Israelische geheime dienst, mannen in witte pakken, de aard van de lading en het vrijkomen van radioactiviteit doordat de 747 400 kilo verarmd uranium aan boord had als contragewicht, maar waarvan niemand tijdens de rampenbestrijding op de hoogte was.
Er werden 43 slachtoffers geborgen, hetgeen lijkt te kloppen met de uitslag van het speurwerk naar de lijst van vermisten. Sommigen trekken deze perfecte match in twijfel en menen dat er meer slachtoffers zijn onder de hoofdzakelijke illegale bewoners van de flat.
Nog jaren na de ramp zouden er hulpverleners die geruime tijd op het rampterrein hebben gewerkt ziek zijn geworden van de gevolgen van blootstelling aan radioactieve- en andere chemische stoffen, waaraan enkelen zelfs zouden zijn overleden. In februari 2003 bracht een onderzoek aan het licht dat de hulpverleners meer gezondheidsklachten hebben dan een vergelijkbare groep die niet op het rampterrein heeft gewerkt. Er kon echter geen oorzaak voor die klachten worden gevonden. Blootstelling aan verarmd uranium of de mycoplasma fermentans bacterie kon niet worden aangetoond.
De Cockpit Voice Recorder (CVR) is nooit gevonden. Deze feloranje 'blackbox' zit in het vliegtuig naast de Flight Data Recorder, die wel - redelijk intact - is aangetroffen. Het lijkt uitgesloten dat de CVR volledig verwoest is door de impact.
El Al nam op Schiphol een uitzonderingspositie in. De El Al vrachtvlucht had in feite een militaire missie. Zowel Israël als Nederland hadden redenen om niet alle gegevens rond deze vlucht openbaar te maken.Een parlementaire enquête moest het definitieve antwoord op alle raadsels geven, maar slaagde daar maar gedeeltelijk in.
Verbazingwekkend was dat bij een ramp van deze omvang zoveel positieve factoren meespeelden: De 747 was een vrachttoestel, de bewoners van de meeste flats waren afwezig, het vliegtuig raakte de flat verticaal waardoor het impact-oppervlak het kleinst was. Het totale rampterrein was hooguit 300 bij 300 meter, erg klein voor een ramp van deze omvang.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: crash | object: vliegtuig | oorzaak: mechanisch falen of slijtage lees meer...
bronnen: De Amsterdamse brandweer op weg naar de toekomst, Gerard Koppers, © 1999 HHS ISBN 90 70674 15 7,
eindrapport Parlementaire Enquetecommissie Vliegramp Bijlmer - ISSN 0921-7371 SDU 1999,
Doemvlucht, Pierre Heijboer © 2002 ISBN 90 274 7970 4
18 september 1993: Stofexplosie in houtvezel industrie, Langerak - 3 doden, 14 gewonden
Labee Vezelpers in Langerak, gemeente Liesveld, verwerkt houtafval tot geperste vezelproducten zoals openhaard blokken. Op zaterdag 18 september 1993 brak rond 15.00 uur brand uit in een technische ruimte boven de houtvezel opslagbunkers. De zichtbare brand was snel geblust, maar een smeulbrand tussen de vloeren en de opslagbunkers werd niet direct opgemerkt. Wel ging de brandweer de vloeren tussen de vezelopslag en de technische ruimte openbreken om te zien of er sprake was van branddoorslag. Terwijl veel brandweermensen in die ruimtes daarmee bezig waren, deed zich om 17.43 uur opeens een zeer heftige stof-explosie voor in de bunkerloods. 2 brandweerlieden en een werknemer van de fabriek kwamen om het leven, 14 anderen raakten gewond.
Een stofexplosie kan zich voordien wanneer de verhouding tussen zuurstof en - op zichzelf licht brandbare - stoffen zoals houtvezels en meel zo optimaal wordt dat een uiterst explosief gasmengsel ontstaat. In Langerak deed zich dit voor in de stoffige ruimtes tussen de bunkers, waar het vezelstof opgewarmd werd door een smeulbrand en zuurstof van buiten werd aangezogen door de brand. Stofexplosies breiden zich snel en heftig uit omdat door de stofwervelingen kettingreacties gaan ontstaan.
De smeulbrand was waarschijnlijk al rond 14.00 uur begonnen door wrijving van de transportband-aandrijving nadat de band was vastgelopen.
8 april 1994: Explosie Eurofill Aerosols, Zaandam - 1 dode, 7 gewonden
Eurofill Aerosols vult allerlei soorten spuitbussen met chemicaliën. Een vat met 1000 liter brandbare vloeistof valt van een vorkheftruck en raakt in brand. Door de enorme hoeveelheid brandbare stof in duizenden spuitbusflessen kan de brand zich zeer snel uitbreiden, maar de brandweer kan voorkomen dat vier opslagtanks, elk met 19.000 liter butaan of propaan, de lucht ingaan.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: brand | object: chemische industrie | oorzaak: chemische reactie of vorming van explosieve/brandbare dampen
28 februari 1996: Brand in chemisch bedrijf CMI, Rotterdam - geen slachtoffers
Een opslagloods met chemicaliën van het opslagbedrijf CMI aan de Keilehaven in Rotterdam raakt in brand. Het is niet bekend wat er in de loods zit, maar de felgekleurde rookwolken duiden op giftige stoffen. Gelukkig staat de wind gunstig en komen de gifwolken niet in de buurt van woningen.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: brand | object: chemische industrie | oorzaak: onbekend
26 maart 1997: Woningbrand, Den Haag - 6 doden
Een vrouw en vijf kinderen overlijden door een brand in een etagewoning. De brand is aangestoken.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: crimineel of psychotisch handelen
20 februari 2000: Woningbrand, Groesbeek - 6 doden
Bij een brand in een eensgezinwoning komen vier jonge kinderen, een meisje van 18 en een man van 24 om het leven.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: onbekend
12 mei 2000: Brand bij afvalbedrijf ATF (Essent Milieu), Drachten - 124 zieken
Bij een brand in een opslag van klein chemisch afval van Essent Milieu (beter bekend als ATF) verbrandt 480 ton chemisch afval ongecontroleerd. PCB's ( polychloorbifenyl) en dioxine worden over de weilanden in buurt verspreidt. In de wijde omgeving worden verhoogde concentraties giftige stoffen gevonden. Mogelijk liepen 124 mensen gezondheidsklachten op, zo blijkt uit een gezondheidsstudie door de provincie Friesland.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: chemische industrie | oorzaak: onbekend
13 mei 2000: Explosie vuurwerkopslagplaats, Enschede - 23 doden, 900 gewonden
Om 15.03 kwam een brandmelding binnen van een buitenbrand op het terrein van vuurwerkbedrijf SE Fireworks in de woonwijk Roombeek-West in Noord Enschede. De met 4 voertuigen uitgerukte brandweer ving aan met blussen, maar om 15.34 uur vonden er 2 zeer zware vuurwerkexplosies plaats. De tweede explosie verwoestte 400 woningen en veroorzaakte overal grote branden, onder andere bij de aangrenzende Grolsh fabriek, waar een methaantank dreigde te ontploffen. De brandweer slaagde erin dit gevaar te bezweren. Er vielen 22 doden en meer dan 900 gewonden. Een 23e slachtoffer overleed op 2 oktober 2000.
Welke schakels braken:
Uit het NIBRAonderzoeksrapport: "Het ging in bijna alle schakels van de veiligheidsketen mis. Als de preventietaak op een goede wijze ingevuld was geweest, had de ramp niet plaatsgevonden."
De opslag was anders gebouwd dan waarvoor vergunning was verleend. Er waren onbeveiligde zeecontainers in gebruik, die niet geschikt waren voor de opslag van zwaar vuurwerk. Er was geen sprinklerinstallatie. Er lag zeer explosief schietkatoen in daarvoor ongeschikte verpakkingen. De brandweer, die met tekort aan personeel was uitgerukt, heeft geen goede verkenning van het terrein van de vuurwerkfabriek uitgevoerd. Volgens de commissie Oosting is daardoor een brand tussen 2 zeecontainers over het hoofd gezien, dat de inleiding zou zijn geweest tot de eerste van drie steeds zwaardere explosies.
Tot overmaat van ramp gebeurde dit alles in een dichtbevolkte woonwijk. Het hele vergunningenstelsel en de controle daarop bleek echter in de praktijk door onderbezetting niet te functioneren.
En nu ?
De hele vuurwerkbranche werd direct aan extra controles onderworpen, maar ernstige misstanden werden niet aangetroffen. Wel werd duidelijk dat het uit China geïmporteerde vuurwerk niet correct gelabeld was.
Her en der in het land drongen buurtbewoners aan op verplaatsing van de opslagen, maar in het overvolle Nederland kan niet makkelijk ruimte gevonden worden waar rondom een straal van 5 kilometer leeg blijft, zoals bijvoorbeeld in Amerika aangehouden wordt bij vuurwerkopslag van een soortgelijke capaciteit als die in Enschede.
De commissie Oosting oordeelde hard over het optreden van zowel landelijke als gemeentelijke overheden. De landelijke overheid heeft na een explosie in een vuurwerkopslag in Culemborg onvoldoende preventief beleid ontwikkeld en de gemeente Enschede heeft vergunningen verleend waarmee een potentieel gevaarlijke situatie niet alleen gedoogd maar ook achteraf goedgekeurd werd. 2 wethouders traden af.
Vreemd ?
In mei 2003 heeft het Openbaar Ministerie het onderzoek naar de oorzaak van de vuurwerkramp, het zogenaamde "eerste vlammetje", op een laag pitje gezet. Daarmee wordt de kans dat er ooit licht komt in een aantal mysterieuze zaken erg klein.
Volgens getuigen zou rond 14.55 uur op het terrein mortiervuurwerk zijn afgestoken. Er zou echter na 13.30 uur niemand van SE Fireworks op het terrein zijn geweest.
Op 23 augustus 2002 is een verdachte veroordeeld tot 15 jaar cel wegens opzettelijke brandstichting. Op de korte broek van de verdachte waren samengesmolten vuurwerkresten aangetroffen, hij had geen alibi en heeft in de cel de brandstichting toegegeven tegen een undercover agent. Rechercheurs gaven later te kennen dat het politie-onderzoek erg eenzijdig op de verdachte toegespitst was en dat andere sporen daarom niet "uitgelopen" werden, zoals de rol van klusjesman K. In mei 2003 werd de verdachte in hoger beroep vrijgesproken.
Klusjesman K., zijn zwager en de broer van de vrijgelaten verdachte zouden die zaterdagmiddag op het terrein zijn geweest en daar demonstraties met illegaal vuurwerk hebben gegeven aan een Duitse vuurwerkhandelaar. Deze handelaar kwam naar eigen zeggen rond 11 uur die zaterdagochtend "iets" ophalen bij SE Fireworks, maar stond voor een gesloten poort.
Het opgeslagen vuurwerk kan volgens sommige deskundigen nooit zo'n hevige explosie veroorzaken. De commissie Oosting oordeelde dat het wel mogelijk was.
De eigenaren waren merkwaardig snel te plaatse en volgens een getuige had één van hen al tevoren aangegeven dat er bij brand een zeer gevaarlijke situatie zou ontstaan door de opslag van niet toegestane soorten explosieven.
Ook merkwaardig is het compleet verdwijnen van twee slachtoffers die op geruime afstand van de explosieplaats woonde. Er woedden wel zware branden en er stond niets meer overeind op de locaties waarvan aangenomen wordt dat de slachtoffers daar aanwezig waren tijdens de explosie, maar niet van een dusdanige intensiteit dat het hele lichaam niet meer teruggevonden kon worden. Het aantal doden is uiteindelijk op 22 gesteld, één lager dan aanvankelijk was opgegeven. Een vrouw die op 2 oktober overleed, is eind 2000 aan de lijst met slachtoffers toegevoegd.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: onbekend lees meer...
bronnen: www.tctubantia.nl, eindrapport commissie Oosting, www.nbdc.nl
1 januari 2001: Cafébrand, Volendam - 14 doden, 90 gewonden
Om 00.35 uur een in de nieuwjaarsnacht van 2001 raakte de dichte, gortdroge dennetakversiering aan het plafond van Café de Hemel aan de Haven in Volendam in brand doordat er een bosje sterretjes werd aangestoken. Binnen 3 minuten was het vuur al uit, maar de hitte-intensiteit liep in die korte tijd enorm hoog op. In plaats van de toegestane 85 personen waren er zeker 300 mensen aanwezig, die in paniek probeerden te vluchten door de met tralies afgesloten ramen, de 3 vluchtwegen en de trap naar de ondergelegen bar, die eveneens overvol was.
Hulpverleners werden geconfronteerd met zeer grote hoeveelheden ernstig gewonde personen en mensen die in paniek verwanten zochten. Het duurde geruime tijd voordat de hulpverlening enigzins gestructureerd ging verlopen en pas uren na de eerste melding konden de laatste slachtoffers afgevoerd worden.
Tijdens de brand en de paniek vielen er 4 doden. In de eerste week overleden nog 6 jonge mensen aan hun zware brandwonden en lagen er nog 90 in ziekenhuizen en brandwondencentra in heel Nederland, België en Aken (Duitsland). Later overleden nog 3 jongeren aan hun verwondingen. Het 14e slachtoffer overleed in de zomer van 2001 ten gevolge van medische fouten: Het slachtoffer had in een Belgisch ziekenhuis de MRSAbacterie opgelopen waardoor - terug in Nederland - de behandeling van een hartklep-infectie in een bureaucratisch proces verzandde.
Welke schakels braken:
Er waren zeer veel mensen in het café, meer dan 3 maal de capaciteit van de beschikbare, maar slecht aangegeven nooduitgangen. Voor de ramen, die toegang gaven tot een plat dak, zaten tralies. Het café had dan ook geen gebruiksvergunning, maar de gemeente heeft daaraan geen consequenties verbonden voor de eigenaar. De kerstversiering was niet brandwerend en ook niet brandwerend aan het plafond bevestigd, zoals de brandverordening wel voorschrijft en de gemeente nog kort tevoren per brief had geëist. De gemeente had geen controles daarop uitgevoerd. Er werd binnenshuis vuurwerk afgestoken, ook al waren dat maar sterretjes, waardoor de kerstversiering in brand vloog en het nylon net dat de versiering op zijn plaats hield, brak.
De gemeentelijke bestuurlijke organisatie en de hulpdiensten waren niet goed voorbereid op een - overigens zeldzaam - incident als dit. De brand werd geclassificeerd als 'zeer grote brand', maar het feitelijke incident was binnen 3 minuten en zonder enige tussenkomst reeds beëindigd. De hulpverleners uit Volendam zelf waren onderdeel van het drama door de betrokkenheid van familie en kennissen. Hierdoor moest het commando worden overgedragen aan iemand die de officiers-opleiding nog niet had afgerond en nu direct het Commando Rampterrein op zich moest nemen.
De burgemeester was midden in het incident op de dijk in een autospuit terecht gekomen waar hij lange tijd niet meer weg kon. Hij besloot geen rampenverklaring af te geven voordat alle gewonden afgevoerd waren. Een opmerkelijke beslissing, die te verklaren valt uit het feit dat hij niet in staat was objectief over de situatie te oordelen vanuit zijn netelige positie. Er is dan ook geen Gemeentelijke RampenStaf of een CoRT ingericht. De commandovoering op CTPI niveau gebeurde vanuit een mobiele commandopost midden in het rampterrein, waardoor de operationele- en beleidsmatige aansturing door elkaar heen liepen.
En nu ?
Burgemeester en wethouders van Volendam kwamen zwaar onder vuur te liggen toen bleek dat hun ambtenaren een aantal malen voor de brandgevaarlijke situatie in de drie café's in het pand aan de Haven hadden gewaarschuwd. Het gedoogbeleid maakte echter dat er geen stappen werden ondernomen. De Burgemeester en een wethouder legden hun ambt neer.
Na de Commissie Oosting in Enschede haalde ook de Commissie Alders in Volendam hard uit naar de overheden. Brandpreventie en rampenbestrijding hebben de afgelopen jaren op alle bestuurlijke niveaus geen hoge plek op de agenda gehad. Gedoogbeleid en bezuigingen hebben de basis veiligheidsvoorzieningen ernstig aangetast, terwijl het er toch op papier allemaal gedegen uitziet. De schrik zit er goed in, maar dat zal een kwestie van tijd zijn. Of instanties nu strenger optreden tegen horecazaken zonder vergunning en beter controleren, of overheden en horeca-ondernemers de veiligheid van hun burgers en gasten voortdurend hoog opnemen: De tijd zal het leren.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: brand | object: horeca | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling lees meer...
bronnen: rapport commissie Alders, Het verdriet van Volendam, Eddy Veerman, © 2001 BZZTOH ISBN 90 5501 956 9, www.nbdc.nl, www.nrc.nl
2 juli 2001: Explosie gastankwagen, Eindhoven - 10 gewonden
Bij het bedrijf Hoek Loos Medical worden medicinale gassen geproduceerd. Tijdens het vullen van een tankwagen met lachgas vindt een explosie plaats. Er ontstaat brand, waarin tientallen gasflessen ontploffen. 10 werknemers raken gewond. In de omgeving sneuvelen her en der ruiten.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: onbekend
12 juli 2002: Woning brand, Roermond - 6 doden
Een vader steekt ‘s nachts zijn huis in brand nadat hij ruzie met zijn vrouw heeft gehad. Zes van zijn zeven kinderen komen door de brand om het leven. De familie stond bekend als een probleemgezin.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: crimineel of psychotisch handelen
12 december 2002: Explosie raffinaderij Kuwait Petroleum, Europoort - 1 dode, 1 gewonde
In de gasolie-ontzwavelingsfabriek van de Kuwait Petroleum raffinaderij in de Europoort doet zich een kleine lekkage voor in een fornuis, gevolgd door een Vapour Cloud Explosion en brand. De brandweer slaagde erin het vuur na twee uur te blussen. 1 werknemer komt om het leven, een ander raakt zwaar gewond.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling bronnen: Met dank aan E. van der Ham
15 juli 2003: Brand LPG tankwagen, Eindhoven - 1 dode
Op de A2 ter hoogte van Veldhoven komt een LPG tankwagen op zijn kant terecht, waarna de cabine in brand vliegt. De tank bevat 15000 kilo industrieël LPG. Bij het ongeval branden nog 3 auto's uit. De tank wordt met water en schuim gekoeld, zodat een BLEVE voorkomen kan worden. De A2, kantoren en woningen in de omgeving worden lange tijd ontruimd.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: ongeval met gevaarlijke stof | object: vrachtwagen/bus | oorzaak: vallen/kantelen/stoten
5 augustus 2004: Explosie chemische fabriek Diffutherm, Bergeijk - 4 gewonden
In de chemische fabriek Diffutherm explodeert een bitumenopslag en een tank met teerplasma na het oververhit raken van een generator. Na de explosies ontstaat een grote brand in de fabrieksgebouwen.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling
31 mei 2005: Explosie aardgasbehandelingsinstallatie NAM, Warffum - 3 doden, 2 gewonden
De NAM aardgasbehandelingsinstallatie in Warffum is sinds april 2005 wegens onderhoudswerk buiten gebruik. Op 31 mei wordt er op het dak van een lege opslagtank met aardgascondensaat gelast. De condensaatdampen uit de lege tank zorgen voor een Vapour Cloud Explosion. Door de explosie ontstaat een felle brand die objecten in de omgeving, waaronder een tank met benzeen, aanstraalt.
2 medewerkers van een onderhoudsbedrijf komen om het leven. Een derde medewerker liep brandwonden op. Een brandweerman raakte licht gewond.
De lassers wisten niet dat de tank niet leeg en gasvrij was, terwijl de NAM-mensen - die dat wel wisten - weer niet op de hoogte waren van het feit dat er op de tank gelast zou worden.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: chemische reactie of vorming van explosieve/brandbare dampen
26 oktober 2005: Brand cellencomplex Schiphol-Oost, Haarlemmermeer - 11 doden
In de laatste minuten van woensdag 26 oktober 2005 ontstaat brand in een vleugel van het Detentie- en Uitzetcentrum Schiphol-Oost aan de Ten Pol 64 in Oude Meer, op het bedrijventerrein Schiphol-Oost in de gemeente Haarlemmermeer. De vleugel bestaat uit containerachtige pre-fab elementen en bevat 26 tweepersoons cellen. Er zijn op dat moment in het complex 298 arrestanten ingesloten, voornamelijk bolletjeslikkers, illegalen en verdachten van misdrijven op de luchthaven.
Om 23.55 uur gaat het automatisch brandmeldsysteem af en worden de bewakers van het complex gealarmeerd. De brand woedt in cel 11 van de K-vleugel. De bewaarders slagen er wel in de arrestant uit cel 11 te halen, maar de dichte rook verspreidt zich zeer snel door de hele K-vleugel. De deur van cel 11 wordt niet meer gesloten, zodat ook de brand zich in de vleugel kan uitbreiden. De celdeuren kunnen niet vanuit een centraal punt electronisch worden geopend, dus de bewakers moeten de deuren met de hand openen. Sommige deuren zijn echter onbereikbaar door de rook of kunnen door de hitte niet meer open.
De brandmelding wordt met vertraging doorgegeven aan de AlarmCentrale van de Luchthaven Schiphol, de Regiecentrale. Daarom rukt de brandweer pas om 00.00 uur uit. De eerste brandweer-eenheden arriveren om 00.09 uur bij het terrein. De autospuit rijdt zich vast in een dubbel hek dat wel op de kaart staat, maar niet meer in gebruik is. Het kost 4 minuten om uit de verkeerde ingang te komen en nog eens 2 minuten om door de toegangssluis te komen. Pas rond 00.20 uur kan de brandweer beginnen met redden en blussen. De brand is dan al uitslaand en de K -vleugel kan niet meer worden betreden. Tien a twaalf cellen branden uit. 11 gedetineerden kunnen niet tijdig worden bevrijd en overlijden, 15 gevangenen en bewaarders raken gewond, waarvan 1 ernstig.
Welke schakels braken:
De bewoner van cel 11, waar de brand is ontstaan, is in juni 2007 veroordeeld tot 3 jaar cel wegens brandstichting. Er zou op 2 plaatsen in zijn cel brand zijn ontstaan: In een prullenbak en op een stapelbed. Volgens zijn eigen verklaring ging het om een ongeluk door een sigarettenpeuk. Technisch onderzoek kon echter geen uitsluitsel geven over de precieze oorzaak van de brand.
De OnderzoeksRaad voor de Veiligheid concludeert dat brandstichting niet overeenkomt met de sporen in de cel. De peuk zou door de bewoner zijn weggeschoten in het voeteneind van zijn bed, waardoor een laken was gaan smeulen. De bewoners was in slaap gevallen en werd wakker toen zijn bed in brand stond. Ongeacht de precieze oorzaak was de rechter toch van mening dat er een direct verband bestond tussen de handelingen van de celbewoner en de brand.
De OnderszoeksRaad constateert in haar rapport een waslijst aan tekortkomingen, tal van kleine omissies in processen en procedures, die uiteindelijk de veiligheidsketen zo verzwakten, dat de achteloos weggeschoten sigarettenrook een ramp veroorzaakte.
In gevangenissen stichten gevangenen regelmatig brand in hun cel of in de gezamenlijke ruimtes. Branden in gevangenissen zijn zeer riskant, want enerzijds moeten de gevangenen bij brand snel en veilig uit er nog 2 maal brand uit doordat gedetineerden hun matras in brand staken.
Door de noodzaak om de gevangenen in bepaalde delen van het complex te kunnen isoleren, zijn er allerlei afgesloten compartimenten aanwezig, waarin het moeilijk is om zich in dichte rook te kunnen oriënteren. In Den Haag overleden op 25 december 1987 drie brandweerlieden bij een inzet in een cellencomplex, nadat ze in de rook verdwaald waren en de uitgang niet meer konden vinden.
En nu ?
Het rapport van de OnderzoeksRaad voor de Veiligheid gaf zeer gedetailleerd aan welke overheidsdiensten ernstige fouten hadden gemaakt tijdens de bouw en het beheer van het cellencomplex, waardoor de gevolgen van een celbrand zo ernstig hadden kunnen worden. Na het verschijnen van het rapport traden de Ministers van Justitie en VROM , en de burgemeester van Haarlemmermeer af.
Er barstte een hevige politieke discussie los over de slechte omstandigheden waaronder de overheid illegalen opsluit. In dergelijke tijdelijke cellencomplexen worden vooral mensen opgesloten, die geen strafbaar feit hebben gepleegd. Ze wachten in zo'n cellencomplex op uitzetting na een afgewezen asielaanvraag. Ook na de brand was de opvang van de getraumatiseerde gedetineerden weinig humaan. Er werd gepleit voor een generaal pardon voor de direct betrokkenen, maar dat werd niet gehonoreerd.
Opvallend is dat deze ramp weinig emoties losmaakte in Nederland. Het lot van illegale buitenlanders, uit het zicht van de dagelijkse samenleving opgeborgen in een onpersoonlijke omgeving, behoort duidelijk niet tot de belevingswereld van de Nederlandse burger.
categorie: ramp (grip 3/4) | aard: brand | object: gevangenis | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling lees meer...
bronnen: www.onderzoeksraad.nl, www.nu.nl, www.brandweer.nl, www.rtlnieuws.nl, www.at5.nl, www.rtvnh.nl, Het Parool Dossier Schipholbrand, De Volkskrant Dossier Schipholbrand
30 januari 2007: Scheepsbrand, Velsen-noord - geen slachtoffers
Aan boord van de diepvries-trawler SCH(Scheveningen) 302 van de Scheveningse rederij Van der Zwan breekt rond 8.40 uur brand uit in de isolatie. De 143 meter lange varende visfabriek ligt voor onderhoudswerkzaamheden langs de wal van de Velserkade in zijkanaal A van het Noordzeekanaal in Velsen-Noord.
De brand gaat gepaard met een zeer zware rookontwikkeling, waarin blauwzuurgas wordt gemeten. Door de dichte rook, die richting Zaandam voert, moet de A9 en 2 N-wegen langs het kanaal worden afgesloten. Bedrijven en woonboten in het industriegebied zijn ontruimd. 2 landingsbanen van Schiphol zijn korte tijd gesloten, omdat de aanvliegroute door de rookpluim heen voert. De brand is moeilijk te blussen,want het schip dreigt te kapseizen door de grote hoeveelheden bluswater. Vanwege de interregionale bijstand van blusboten en OGS-meetploegen uit Zaanstad en Amsterdam-Amstelland wordt GRIP-3 afgekondigd.
Pas op vrijdag 2 februari kan brand meester worden gegeven en kunnen de geevacueerden terugkeren. Het nablussen duurt nog vele dagen. Uit de rook blijkt dioxine te zijn neergeslagen in de directe omgeving van het schip.
De brandweer krijgt kritiek omdat ze niet zou zijn toegerust op het blussen van scheepsbranden en het late inroepen van hulp van scheepbergings-experts. Ook was de communicatie via de rampenzender RTV NoordHolland onvoldoende omdat de brandweervoorlichters niet konden aangeven welk gebied precies ontruimd ging worden.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: schip | oorzaak: onbekend
24 december 2007: Woning brand, Arnemuiden - 4 doden
Op de bovenverdieping van een Chinees restaurant ontstaat brand door oververhitting van een electrasnoer. Op de verdieping, boven het restaurant, liggen de 4 meisjes van de eigenaar te slapen. Het vuur grijpt zo snel om zich heen dat reddingspogingen onmogelijk zijn.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling
9 mei 2008: Brand scheepswerf, De Punt - 3 doden
Om 14.40 uur wordt de brandweer Eelde gealarmeerd voor een binnenbrand in een loods van een scheepswerf aan de Groningerstraat in De Punt. Bij aankomst van het eerste voertuig wordt een flinke rookontwikkeling waargenomen, maar geen uitslaande brand. Er wordt een verkenning in de loods gestart. Als 3 brandweerlieden binnen zijn ontstaat een flashover. De 3 kunnen niet meer gered worden en komen om in de vuurzee. De scheepswerf brandt geheel uit.
De brand is ontstaan in de meterkast. De eigenaar van de scheepswerf wordt later aangehouden omdat hij illegaal electriciteit zou hebben afgetapt. De flashover werd veroorzaakt door oververhit gas dat vrijkwam uit de kunststof dakpanelen.
Het drama was vermijdbaar geweest als de brandweer beter getraind zou zijn op de bestrijding van dergelijke branden, concludeerde een onderzoekscommissie.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: industrie/fabriek | oorzaak: electrisch mankement, kortsluiting
13 mei 2008: Hoogbouw brand en instorting, Delft - geen slachtoffers
Het gebouw van de faculteit Bouwkunde van de Technische Universiteit aan de Berlageweg in Delft is na een grote brand ingestort. Het gebouw telde 13 verdiepingen.
De brand ontstond rond 9 uur op de zesde verdieping, nadat een verdieping hoger de waterleiding was gesprongen. Lekkend water veroorzaakte kortsluiting in een koffiemachine. Er waren twee- á driehonderd mensen in het gebouw, die op tijd konden vluchten.
De brand breidde zich snel uit. Het werd te gevaarlijk de brand te benaderen. Er kon uiteindelijk niet meer geblust worden, waarna in de middag de bovenste verdiepingen instortten. De brand verwoestte het gehele gebouw. Niemand raakte gewond, maar enkele studentenhuizen in de omgeving moesten ontruimd worden.
In het gebouw lagen ontwerpen van beroemde architecten, die geheel verloren zijn gegaan, evenals de bibliotheek.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: kantoor | oorzaak: electrisch mankement, kortsluiting
26 juni 2008: Brand meubelboulevard, Amsterdam - 14 gewonden
Om 15.00 uur breekt brand uit in de gordijnenafdeling van meubelzaak Leen Bakker aan de Klimopweg in Amsterdam Noord. Door de harde wind breidt het vuur zich snel uit naar de Gamma, de Halfords en een TNT postkantoor. De inktzwarte rook slaat neer in de woonwijk Floradorp achter het complex. De wijk met 60 woningen en een scholencomplex wordt ontruimd. De brand is om 21.00 uur meester en na middernacht kan de evacuatie worden opgeheven.
39 mensen raken door de rook onwel. 14 van hen worden naar een ziekenhuis overgebracht.
De Amsterdamse brandweer kreeg hulp uit de regio's Zaanstreek/Waterland en Gooi en Vecht. In totaal worden 64 brandweer-eenheden ingezet. GRIP 3 was van toepassing en de gemeentelijke rampenstaf was operationeel.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: openbare ruimte | oorzaak: onbekend
13 februari 2009: Brand ontzwavelingsinstallatie Kuwait raffinaderij, Europoort Rotterdam - geen slachtoffers
Om 20.55 uur vond een explosie plaats in een ontzwavelings-installatie van de Kuwait Petroleum raffinaderij aan de Moezelweg in Rotterdam Europoort. Na de explosie ontstond een hevige brand in de installatie. De explosie vond plaatst tijdens het stilleggen van de ontzwavelings-installatie, de oorzaak is nog niet bekend.
De brandweer schaalde direct op naar GRIP 2, terwijl ook de rest van de raffinaderij werd stilgelegd. Met waterschermen en schuim werd de brand rond 10.30 uur onder controle gebracht en rond 2.00 uur geheel gedoofd.
In de directe omgeving kwamen zwavelstoffen vrij, maar er was geen gevaar voor de omwonenden en er vielen geen gewonden.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: explosie | object: chemische industrie | oorzaak: onbekend
4 maart 2009: Brand in winkelcentrum (GRIP3), Zaandam - 10 gewonden
Rond 16.40 uur breekt brand uit in een tapijtenwinkel in het winkelcentrum De Bloemkorf in Zaandam. De brand breidt zich snel over het hele winkelcentrum en de bovenliggende woningen uit. 10 mensen raken gewond, waarvan 1 ernstig. 80 woningen rondom het winkelcentrum worden tijdens de brand ontruimd. Het winkelcentrum wordt totaal verwoest; 24 woningen erboven worden onbewoonbaar.
De brandweer schaalt op naar GRIP-3 en krijgt bij de blussing bijstand van de omliggende regio's. Om 3.06 uur was de brand onder controle.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: openbare ruimte | oorzaak: onbekend
11 juli 2009: Brand chemische industrie Nijmegen (GRIP3), Nijmegen - 1 dode
Bij het chemisch bedrijf Kelko aan de Winselingseweg in Nijmegen breekt rond 16.15 uur een zeer grote brand uit na een ontploffing in de hal waar cellulose wordt geproduceerd. Een medewerker van het bedrijf raakt zwaargewond en overlijdt later in het ziekenhuis.
Het bedrijf maakt grondstoffen voor verdikkingsmiddelen, stabilisatoren en gommen voor de voedsel- en medicijn-productie. Uit voorzorg worden terrassen aan de Waalkade gesloten, wordt het scheepvaartverkeer op de Waal stilgelegd en moeten omwonenden ramen en deuren gesloten houden, maar er komen geen gevaarlijke stoffen vrij. Omwonenden worden per SMS-alert gewaarschuwd.
De brandweer schaalt op tot GRIP3. Uit verschillende regio's komen meetploegen op om rond de fabriek op gevaarlijke stoffen te meten. Een blusboot houdt met 3 waterkanonnen de opslagtanks met zoutzuur en zuurstof nat.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: brand | object: chemische industrie | oorzaak: onbekend bronnen: hulpverleningsforum, RTV Gelderland
19 augustus 2009: Woning brand, Kampen - 4 doden
Bij een brand in een woning in Kampen zijn woensdagnacht 19 augustus 2009 4 kinderen van 1, 4, 6 en 8 jaar oud om het leven gekomen. Ze sliepen op zolder. In de andere 3 kamers sliepen nog 11 kinderen en de moeder van het gezin. Zij kunnen op tijd vluchten. Vader is binnenvaartschipper en was niet thuis. De oorzaak van de brand is onbekend.
Al eerder, op 11 april 1952, werd Kampen getroffen door een tragische woningbrand met veel slachtoffers. Toen overleden 8 mensen uit een groot gezin.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: onbekend bronnen: Het Parool © 19/08/2009
28 augustus 2009: Bos- en heidebrand (GRIP3), Schoorl - 550 geëvacueerden
Rond 13 uur op vrijdag 28 augustus 2009 breekt in het natuurgebied rond Schoorl een heidebrand uit. Door de harde wind (windkracht 7) slaat de brand over naar een bosperceel en woekert ondergronds verder in de humuslaag. De brand is moeilijk onder controle te krijgen en bedreigt de bebouwing van Schoorl. 550 mensen worden geëvacueerd. In Schoorl en omgeving wordt een noodverordening van kracht.
7 brandweercompagniën, waaronder één uit het Veluwe-gebied, bestrijden de brand, geholpen door 2 blushelicopters. Pas de volgende dag rond het middaguur is de brand onder controle en kunnen de bewoners naar hun huizen terugkeren. 150 hectare natuurgebied is in vlammen opgegaan.
In de maanden erop ontstaan nog enkele branden in het duingebied tussen Schoorl en Bergen, die beperkt blijven tot enkele hectaren. Het vermoeden bestaat dat er een pyromaan actief is in dit gebied. Opvallend is dat er al eerder grote branden woedden in deze duinstreek: Zo woedden de laatste tien jaar grote branden in de Duivelshoek bij Heemskerk en op de Papenberg bij Castricum.
14 april 2010: Duinbrand tussen Bergen en Schoorl (GRIP3), Bergen - 440 geëvacueerden
Nadat in de zomer en najaar van 2009 een aantal grote duinbranden woedden in het natuurgebied tussen Bergen en Schoorl, breekt tegen 17 uur weer brand uit in het gebied. Door de harde wind (windkracht 5)worden vlammen en rook naar het dorp Bergen aan Zee gedreven. Rond 19.30 uur wordt het noordelijk deel van Bergen aan Zee ontruimt. Tegen 21 uur is de brand, met een vuurfront van 750 meter breed, het dorp tot op 2 kilometer genaderd. De burgemeester kondigt een noodverordening af. GRIP 3 is van kracht, en wordt ook de rest van het 400 inwoners tellende dorp en de 140 daar verblijvende toeristen geëvacueerd naar Sportcentrum de Beeck in Bergen. De brandweer, die met meer dan 40 voertuigen vanuit heel Noord Holland ter plaatse is, heeft 2 stoplijnen ingesteld om het vuur van het dorp weg te houden. Na middernacht is de brand onder controle en kunnen de bewoners van Bergen aan zee weer terugkeren. Ruim 100 hectare duin en hei is in vlammen opgegaan. Waarschijnlijk is in het gebied een pyromaan actief, omdat bij de branden van vorig jaar meerdere brandhaarden waren. Of dat nu ook het geval is, is nog niet bekend.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: natuurgebied | oorzaak: crimineel of psychotisch handelen
2 juli 2010: Bos en heidebrand (GRIP4), Heeze - geen slachtoffers
Een zeer grote bos- en heidebrand verwoest meer dan 150 hectare natuurgebied tussen Heeze en Mierlo. Het vuur loopt over de A67 heen, die tussen Geldrop en Asten geheel moet worden afgesloten. Het is een zeer hete dag, waar de temperaturen oplopen tot over de 35 graden.De brandweer schaalt op tot GRIP4 en zet 4 bosbrandbestrijdings compagnieën met meer dan 30 voertuigen,een blushelicopter en 2 crashtenders van het leger in. De brandweer legt over de A67 over een afstand van 7 kilometer watertransportleidingen om bluswater uit de Zuidwillemsvaart bij Helmond te kunnen oppompen.Bewoners van huizen in de buurt van het gebied moeten enige tijd hun huis uit. Op Zaterdagochtend 3 juli breidt de brand zich niet verder uit, maar het nablussen van de smeulende humuslaag zal nog dagen duren. Defensie zte 100 militairen met terreinvaardige watertankwagens in.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: natuurgebied | oorzaak: onbekend bronnen: hulpverleningsforum, omroep Brabant
21 juli 2010: Zeer grote brand kunststofverwerkingsbedrijf, Valkenswaard - 240 geëvacueerden
Rond 9.15 uur breekt brand uit bij Timco plastics in Valkenswaard. Timco verwerkt kunststof afval tot nieuwe plastic producten. De brand breidt zich razendsnel uit en slaat over naar 3 naastgelegen bedrijven. De brandweer zet een blus-compagnie in en schaalt op tot GRIP3. De sirenes gaan af om de bevolking op te roepen binnen te blijven en ramen en deuren gesloten te houden vanwege de mogelijk schadelijke rook. 46 woningen in de nabijheid worden ontruimd. In de loop van de middag breidt de brand zich niet verder uit, maar aan blussen valt niet te denken. De brandweer laat de panden gecontroleerd uitbranden. Rond 18.30 uur worden 2 verzorgingshuizen in de buurt ontruimd vanwege de aanhoudende dikke rook. Er vallen geen gewonden.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: chemische industrie | oorzaak: onbekend bronnen: hulpverleningsforum, nu.nl, crisis.nl
5 januari 2011: Zeer grote brand Chemie Pack (GRIP4), Moerdijk - geen slachtoffers
Bij een zeer grote brand in het chemisch bedrijf Chemie Pack aan de Vlasweg in het Moerdijk industriegebied zijn giftige en bijtende stoffen vrijgekomen. De brand ontstaat rond 14.30 uur. Chemie Pack verpakt gevaarlijke chemische stoffen voor de rubberindustrie, landbouw en verfindustrie. Op het terrein staan loodsen met opgeslagen chemische producten en tien opslagtanks van 23.500 liter. In de verwarmde tanks zijn brandbare, giftige en bijtende stoffen opgeslagen. Het gehele complex en ook de naastgelegen scheepsschroeven fabriek Wärtsilä gaan in vlammen op. De giftige rook trekt op een hoogte van 500 meter in noord-oostelijke richting naar Dordrecht en de oostelijke Randstad. De inwoners van Moerdijk, Dordrecht en Hoekse Waard zijn met het sirene-net gealarmeerd en moeten ramen en deuren gesloten houden. De rampen-zender Omroep Brabant en Radio Rijnmond zijn in de lucht. De hulpdiensten hebben opgeschaald tot GRIP4 omdat het effectgebied van de giftige rook in de naastliggende veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid ligt. Het Landelijk Operationeel CoördinatieCentrum wordt opgestart.
De bedrijfsbrandweren van andere chemiebedrijven in Moerdijk, Shell, Sabic en ATM, leveren zwaar blusmaterieel. Defensie zet 3 crashtenders van de luchtmachtbases Gilze-Rijen, Woensdrecht en Eindhoven in. In totaal komen 250 brandweerlieden in actie.
8 bedrijven rond het brandende Chemie Pack worden ontruimd, 70 medewerkers van het nabijgelegen bedrijf Chronimet Nederland worden met boten van het Havenschap Moerdijk geëvacueerd. Zij kunnen niet meer langs de Vlasweg, die de enige verbindingsweg in dat stuk van het havengebied is.
In de loop van de avonds wordt een schuimdeken over het complex gelegd, waarna de brand onder controle kan worden gebracht. Om 00.15 uur wordt Brand Meester gegeven. Het nablussen duurt nog de hele volgende dag.
Er worden geen gevaarlijke concentraties van de toxische stoffen in woongebieden aangetroffen. De omgeving van de Vlasweg is zwaar vervuild door de in blus- en regenwater vermengde chemicaliën. Het bedrijfsterrein van Chemie Pack zelf is zo zwaar verontreinigd dat de brandweer denkt dat het wel 1 a 2 jaar kan duren voordat het terrein gesaneerd is. Hulpverleners die zonder adembescherming rond de brand hebben gewerkt, hebben gezondheidsklachten. Uit de rookwolk slaan in grote delen van Nederland giftige deeltjes neer. In weilanden ten zuiden van Dordrecht wordt een extreem hoge concentratie lood aangetroffen door het RIVM. Hoe schadelijk deze deeltjes en de loodconcentraties zijn voor de volksgezondheid blijft onduidelijk.
De brand is begonnen in een luchtdruk-hevelpomp buiten op het terrein. De brand werd aanvankelijk door de BHV'ers met poederblussers geblust, maar door de hitte barstte een kunstoftank met xyleen open en ontstaat een snel uitbreidende vloeistof-plasbrand.
De officiële oorzaak is nog onbekend, maar de Raad voor de Veiligheid stelt een onderzoek in. Chemie Pack zou volgens het Openbaar Ministerie niet over alle vereiste vergunningen beschikken. Het OM heeft de administratie van het bedrijf in beslag genomen.
Volgens de veiligheidsman van Chemiepack wilde de brandweer bij aankomst niet naar hem luisteren en begon met water te blussen, terwijl hij aangaf om met een schuimaanval de brand onder controle te brengen. De schuiminstallatie van het bedrijf zelf bleek niet zelfstandig te kunnen blussen, maar moest eerst op een bluswagen worden aangesloten. Op een youtube filmpje, gemaakt in de eerste minuten (zie link), is echter te zien dat bij aankomst van de eerste tankautospuit de vloeistofbrand al zo groot was dat daarvoor een zware crashtender nodig was. Het bedrijventerrein Moerdijk beschikt niet over gespecialiseerd brandweer-materieel, zoals in de Botlek wel het geval is, terwijl er ook veel bedrijven zijn gevestigd die met gevaarlijke stoffen werken.
De directeur, de productieleider en de milieu-coördinator van Chemiepack zijn eind juni aangehouden op verdenking van het opzettelijk opslaan, bewerken en verwerken van grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen op plaatsen waar dit volgens de milieuvergunning niet was toegestaan, het ontbreken van veiligheidsmaatregelen en roekeloos handelen.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: chemische industrie | oorzaak: oververhitting of warmte-aanstraling
14 januari 2011: Ethanol ketelwagon in brand (TIS4.4, GRIP3), Kijfhoek, Zwijndrecht - geen slachtoffers
Op het rangeerterrein Kijfhoek bij Zwijndrecht raakt rond 21.40 uur een ketelwagon met ethanol in brand. De wagon staat in een rijtje met andere ketelwagons. De brandende ethanol stroomt uit de wagon, waardoor rondom de wagon een vloeistofplas in brand staat. Door de hitte-aanstraling van de andere ketelwagons in de omgeving, waaronder sommige lege LPGtanks, is er groot explosiegevaar. De lege LPG-wagons kunnen uiteindelijk onder waterkoeling worden weggesleept.
Ethanol is een alcohol, dat wel hevig brandt, maar waar bij verbranding geen giftige stoffen vrijkomen. De brand kan niet worden bestreden, de ethanol moet opbranden.
De brandweer schaalt op tot GRIP3. De A16 wordt afgesloten, evenals het treinverkeer tussen Rotterdam en Dordrecht. Woningen in het buitengebied van Zwijndrecht,in een straal van een kilometer rond het rangeerterrein, worden ontruimd. 33 mensen worden in een hotel in Zwijndrecht ondergebracht. Het sirene-net wordt niet gebruikt, omwonenden worden met een sms-alert geïnformeerd.
Rond tien uur zaterdagochtend geeft de brandweer het sein brand meester. In de vroege zaterdagochtend is het gevaar voor explosie geweken en kunnen de bewoners weer naar hun woningen terugkeren. De brandweer laat de laatste resten ethanol gecontroleerd uitbranden.
De ketelwagon is waarschijnlijk gescheurd bij een botsing met een andere trein door een rangeerfout.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: trein | oorzaak: onbekend bronnen: Radion Rijnmond, rtlnieuws, hulpverleningsforum. nu.nl
1 mei 2011: Duinbrand (GRIP4), Schoorl - geen slachtoffers
Het is al weken gortdroog in de lente van 2011. In het duingebied tussen Bergen en Schoorl, 7200 hectare groot, woeden al vrijwel elke dag kleine brandjes.
In dat gebied is sinds 2009 een pyromaan actief. In augustus 2009 ging daarbij al 150 hectare natuurgebied verloren en moesten 550 inwoners van Bergen aan zee hun huizen uit. Sindsdien is het op ieder droog en winderig moment raak in het duingebied.
Zondag 1 mei 2011 is een prachtige zonnige dag, maar er staat ook nog eens een straffe oostenwind. In het Noord Hollandse duingebied ontstaan tegen het eind van de middag op 3 plaatsen brand: Rond 16.30 uur in het duingebied tussen Petten en SintMaartenszee, een uur later bij de Berekuil aan de Schoorlse Zeeweg in Schoorl, en om 18.00 uur in het duingebied bij Egmond. De brandhaarden liggen steeds enkele kilometers uit elkaar.
De brand bij Egmond is snel onder controle. Die in Petten kost meer tijd, maar de brand in Schoorl weet zich snel uit te breiden met een breed vuurfront richting zee. Deze brand woedt de hele nacht. Tussen de 200 en 300 hectare duingebied gaan in vlammen op. Daarmee is dit de grootste natuurbrand ooit in Nederland.
De brandweer schaalt heel snel op naar GRIP-4 en vraagt landelijke bijstand aan. Uit het hele land komen brandweerkorpsen met terreinvaardige blusvoertuigen de regio Noord-Holland Noord ondersteunen tijdens de dagenlange nablussing, samen met 5 blushelicopters en 130 militairen van Defensie.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: natuurgebied | oorzaak: crimineel of psychotisch handelen bronnen: RTVNH, Hulpverleningsforum
5 juli 2011: Woningbrand, Hoofddorp - 5 doden
Rond 2 uur in de nacht van dinsdag 5 juli 2011 worden explosies gehoord in een woonhuis aan de Haya van Somerensingel in Hoofddorp. Er breekt direct een felle brand uit. De brandweer heeft het vuur snel onder controle, maar ontdekt dan in de woning de 5 lichamen van het gezin.
Het gezin, met een Iraakse vader, een Russische moeder en 3 kinderen van 6, 8 en 11 jaar, woonde sinds 2000 in Nederland en vanaf 2010 op dit adres. Sinds een maand was het gezin bij de politie bekend vanwege moeilijkheden in de huiselijke kring. De Jeugdzorg en het maatschappelijk werk werden ingeschakeld, maar het gezin gaf aan de problemen zelf op te lossen.
In de woning worden 2 jerrycans aangetroffen waar benzine in had gezeten. Er zijn meerdere brandhaarden en de toegangen tot de woning waren gebarricadeerd. Uit onderzoek is gebleken dat de vader de branden had gesticht.
categorie: incident (grip 1/2) | aard: brand | object: woning(en) | oorzaak: crimineel of psychotisch handelen bronnen: hulpverleninsgforum, rtvnh.nl, ad.nl
7 november 2011: Brand in natrium opslag (GRIP3), Farmsum - geen slachtoffers
Rond 1.50 uur ontstaat brand bij een natrium-opslag van de Dow Chemicals fabriek Rohm en Haas in het industriegebied bij Delfzijl, in het plaatsje Farmsum. De brand ontstaat als er bij het overladen natrium op de grond terecht komt. Natrium is zeer brandbaar als het in contact met water komt. De stof wordt vervoerd in olie, die ook in brand raakt. Bij een natrium brand komen er giftige dampen vrij.
De hulpdiensten schalen op tot GRIP 3 en zetten de wijde omgeving van het chemie-complex af. De windrichting staat niet richting de bebouwde kom van Farmsum. Rond 6 uur is de brand meester. Een gedeelte van de natrium wordt gecontroleerd verbrand.
categorie: chemie incident (grip 1/2/3) | aard: brand | object: chemische industrie | oorzaak: vallen/kantelen/stoten bronnen: Hulpverleningsforum, RTV Noord
29 december 2011: Zeer grote brand in theater (GRIP3), Helmond - geen slachtoffers
Rond 18.10 breekt brand uit in theater 't Speelhuis in Helmond. Het theater is in 1977 gebouwd in kubusvorm naar een ontwerp van de architect Piet Blom en maakt deel uit van een complex met 18 kubuswoningen en een bibliotheek. Het complex heeft de monumentenstatus.
In de harde wind kan de brand zich snel uitbreiden in de houten kubussen die de 3 zalen overspannen. De brandweer schaalt op naar GRIP 3. Korpsen uit de verre omtrek komen het Helmondse korps te hulp, onder andere met extra hoogwerkers om de houten daken van bovenaf te kunnen blussen.
Het theater gaat geheel verloren. Van de twaalf kubuswoningen rondom het theater brandt er 1 helemaal uit, 5 anderen raken zwaar beschadigd. Ruim 70 mensen uit de kubuswoningen en een aangrenzend appartementencomplex worden geëvacueerd. Niemand raakt gewond. Tegen middernacht is de brand onder controle; de nablussing duurt nog vele uren.
De brand is waarschijnlijk ontstaan in de technische ruimte.
categorie: grootschalig incident (grip 2/3/4) | aard: brand | object: theater | oorzaak: electrisch mankement, kortsluiting bronnen: Omroep Brabant, Hulpverleningsforum
Er zijn 84 incidenten in deze categorie.
Daarbij zijn 714 dodelijke slachtoffers te betreuren.
|
nieuws
http://www.dodenakkers.nl/plaatsen/apeldoorn.html