Overzicht van incidenten:

26 augustus 2003: Dijkdoorbraak Wilnis

Rond 2 uur in de nacht van 26 augustus 2003 brak in de Utrechtse gemeente Wilnis (de Ronde Venen) de dijk langs de Ringvaart door. Het water uit de Ringvaart stroomde de lager gelegen wijken Veenzijde 1 en 2 in, waar een laag van 50 centimeter modder en water kwam te staan.
Bij de doorbraak is ongeveer 60 meter dijklichaam weggeschoven. Het waterschap heeft de vaart aan beide zijden afgesloten, zodat er geen nieuw water door het gat meer kon stromen.
De burgemeester stelde het rampenplan in werking. In eerste instantie werd een vrijwillige evacuatie opgestart, maar het BeleidsTeam besloot in de loop van de ochtend tot een verplichte evacuatie toen er gasleidingen braken. 1500 tot 2000 mensen werden geevacueerd.
In de loop van de avond kon vrijwel iedereen weer terug naar huis. 10 woningen werden ondermijnd door het water. Ook 10 woonschepen, die droog kwamen te vallen, raakten onbewoonbaar.
De hulpverlening kwam volgens buurtbewoners traag op gang. Er werd geen gebruik gemaakt van het sirenenet. De bewoners moesten zelf ontdekken wat er aan de hand was. De evacuatie werd nauwelijks begeleid door de hulpverleningsinstanties, hoewel de gemeente wel een zalencomplex voor de opvang openstelde. Brandweerlieden stonden "op de hoek te praten" maar deden niets, aldus buurtbewoners.
Ook in Rotterdam zakte later die week een stuk dijk weg. Een volkstuinencomplex kwam blank te staan.

Eind november 2003 viel er alsnog een dode ten gevolge van deze dijkdoorbraak:
Langs een rij woningen was het houten terras verwijderd na een grondverzakking. De verzakking stond vol water. Een 85-jarige bewoonster viel tijdens het voeren van de volgels uit de deur die vroeger toegang gaf tot het terras en kwam in de waterpoel terecht. Ze werd niet meteen ontdekt en bleek, nadat ze uit het water was gehaald, te zijn overleden.

Welke schakels braken ? De dijk bij Wilnis bestaat voor een groot deel uit veen, dat zich volzuigt met water. Door de grote droogte en de hete zomer is het water uit de veengrond verdampt en is de grond te licht geworden. De dijk is bijna horizontaal het land ingeschoven.
De dijk bezweek dus niet door teveel water aan de natte kant, maar door te weinig water aan de droge kant van de dijk.
Op 25 augustus 2002 kwam het water op dezelfde plaats over de dijk stromen. Toen was de hoge waterstand in de Ringvaart de oorzaak. Een Nibra rapport over dit incident legde gebreken in de rampenbestrijdingsorganisatie van het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht bloot.

En nu? Veendijken komen op veel plaatsen in Nederland voor. Het is erg lastig om zonder complexe apparatuur de toestand van een dijk te bekijken. Tal van waterschappen riepen al op voorhand geruststellende woorden, die echter niet door feiten konden worden onderbouwd.
Opeens werd het weer even duidelijk dat een groot deel van Nederland afhankelijk is van goede en goed onderhouden dijken.

De waterschappen hebben onvoldoende middelen om de honderden kilometers risico-dijk te controleren. Met alleen een visuele inspectie krijgt men onvoldoende informatie over de toestand van de ondergrond. De dijken zouden met electronische appartuur moeten worden doorgemeten. Daartoe werd in 2008 in Groningen een proef gehouden met de zogeheten "ijk-dijk", een proefdijk die volgestouwd werd met electronische apparatuur en vervolgens gecontroleerd doorbrak (zie www.ijkdijk.nl).

De bewoners van de getroffen wijken hebben de Stichting Doorbraak opgericht, om hun belangen beter te kunnen verdedigen tegenover verzekeringsmaatschappijen die niet willen uitbetalen, het Hoogheemraadschap dat mogelijk de verantwoordelijkheid afschuift op overmacht, en de overheid, die wellicht geen uitkeringen uit rampenfondsen wil doen.

Bronnen:
www.brandweer.nl
www.rtlnieuws.nl
www.nieuws.nl
Uithoornse Courant © 27 augustus 2003
De Nieuwe Meerbode © 27 november 2003
www.ijkdijk.nl

©2005 zero-meridean OSP
copyleft GFDL:
Zie verantwoording

= nieuwe pagina in een nieuw venster
= nieuwe pagina in hetzelfde venster
= andere paragraaf op deze pagina