Overzicht van incidenten:

28 september 2003: Steiger ongeval, Amercentrale Geertruidenberg

Rond 1 uur In de nacht van zondag 28 september stortte een steiger in het inwendige van een stoomketel van de Amercentrale bij Geertruidenberg in elkaar. De steiger werd gebruikt voor schoonmaakwerkzaamheden in de ketel, die buiten gebruik was.
De stalen ketel is 85 meter hoog en 17 meter breed. De steiger reikte tot een hoogte van 65 meter. Na het instorten bleef er een wankele berg steigerdelen van 25 meter hoog in de ketel achter, waartussen 8 werknemers van een schoonmaakbedrijf terecht kwamen. De 8 mannen waren op 2 hoogtes aan het gridstralen.
2 van hen konden vrijwel direct gered worden. In de loop van zondag werd een 3e slachtoffer levend onder het puin vandaan gehaald. Reddingswerkers, waaronder "abseil"specialisten, hebben maandag een overleden slachtoffer geborgen. Van de andere 4 kon, ondanks de inzet van geavanceerde apparatuur, reddingshonden en het boren van gaten in de ketelwand, niet worden getraceerd waar ze zich bevonden en hoe hun conditie was. De berging werd bemoeilijkt doordat de steigerdelen "als mikado" over elkaar heen liggen in de donkere ketel.
Maandagavond moest de Burgemeester van Geertruidenberg besluiten de reddingspogingen te staken en daarmee de hoop opgeven dat de mannen levend uit het puin gehaald konden worden.

De lichamen van alle slachtoffers zijn in de stoomketel gelokaliseerd op een hoogte van 18 meter tussen het puin van de ingestortte steiger. Eerder werd gevreesd dat de slachtoffers op de bodem van de ketel zouden liggen en pas na een week zouden kunnen worden geborgen.
In totaal kwamen 5 van de 8 werknemers om het leven.

Er zijn kamervragen gesteld over het toenemend aantal ongevallen in de zware industrie.
In de Amercentrale was hetzelfde onderhoudsbedrijf betrokken als bij het bedrijfsongeval op 1 april 2003 bij DSM Geleen.

Steiger constructie

De constructie van steigers is niet alleen afhankelijk van de hoogte, maar ook van de aard van de werkzaamheden die er op worden verricht. Dat zei P. Hecker, secretaris van de Vereniging van Steiger-, Hoogwerk- en Betonbekistingsbedrijven (VSB) direct na het ongeval.

Hij meende toen dat de steigerbouw in Nederland gebonden was aan strenge eisen. Het bedrijf Hertel dat het gritstralen in Geertruidenberg op zich had genomen, is geen lid van de VSB. ,,Maar dat betekent niet dat Hertel niet voldoet aan de veiligheidsvoorschriften'', aldus Hecker toen.

In maart 2006 moesten de betrokken aannemers en opdrachtgever Essent zich voor de rechter verantwoorden. Daarbij bleek dat Essent alle revisie werkzaamheden had uitbesteedt aan hoofdaannemer CMI. Die besteedde de steigerbouw weer uit aan steigerbouwbedrijf Hertel. Die schakelde dochterbedrijf Albuko in.

TNO verklaarde voor de rechtbank dat de steiger was ingestort omdat twee van de vier staanders aan één kant van de steiger onvoldoende gesteund werden, en onder het gewicht doorbogen. Tijdens de bouw bogen sommige steigerbuizen al door, maar toch werd gewoon doorgegaan met het werk.
De steigerbouwers hadden zelfs foto's hiervan, maar die werden tijdens het justitieel onderzoek achtergehouden.
Ook stond de steiger los op de vlonders op de vloer, terwijl hij vanwege de hoogte eigenlijk aan de ketelwand verankerd had moeten worden.

Het steigerontwerp was niet met een computermodel doorgerekend.


Amer centrale

De Amercentrale in Geertruidenberg bestaat 51 jaar. De centrale was vroeger van energiebedrijf PNEM, maar sinds enkele jaren staat er Essent op het gebouw. Essent noemt de centrale in Geertruidenberg een van de 'paradepaardjes' van het bedrijf.
De centrale bestaat uit twee eenheden, die tesamen 1245 MW aan het electriciteitsnet kunnen leveren en 600 MW aan warmte voor de verwarming van woningen, bedrijven en kassen in Geertruidenberg, Tiburg en Breda.

De ketel waar de steiger instortte, hoort bij eenheid 9, de grootste steenkolengestookte warmtekrachteenheid van Nederland. Deze eenheid lag al enkele weken wegens groot onderhoud stil. Dat gebeurt eens in de paar jaar.

Wanneer de ketel in bedrijf is, wordt onderin vuur gestookt. Vroeger gebeurde dat altijd met steenkool en aardgas. Essent werkt tegenwoordig steeds vaker met duurzame brandstoffen als biomassa en houtgas. Dat laatste wordt verkregen door het vergassen van bouw- en sloophout.

Door deze gigantische vierkante ketel van 85 meter hoog en zeventien meter breed lopen buizen, waarin een enorme hoeveelheid water wordt verwarmd. De stoom die daardoor ontstaat, wordt op een temperatuur van 540 graden naar een turbine geleid. Daar wordt de stoom langs een as met schoepen geperst.

Door het draaien van de schoepen wordt aan het eind van de as een generator in werking gesteld. Die is het best te omschrijven als een enorme magneet die ronddraait in grote spoelen van koperdraad. De elektriciteit die daarbij ontstaat, wordt via hoogspanningskabels naar de klanten vervoerd.

Na afloop van dit proces wordt het water in de buizen gekoeld door rivierwater uit de Amer en terug naar de ketel geleid. Wanneer het rivierwater hierdoor te hoog van temperatuur wordt, zet Essent een 130 meter hoge koeltoren in met een koelcapaciteit van 48.000 liter per seconde.

Voor de verwerking van het afval dat bij de verbanding ontstaat, staan er in de eenheden elektrostatische vliegasvangers, een rookgasontzwavelingsinstallatie en een installatie die stikstofoxiden uit de rookgassen moet verwijderen. Hierdoor ontstaan vliegas, bodemas en gips, die als grondstoffen in de bouw worden gebruikt.

Welke schakels braken ?
In juni 2005 werd in een niet-openbaar justitie onderzoek duidelijk dat bij de bouw van de steiger fout op fout is gestapeld. Het ontwerp deugde niet en bij de opbouw werden de voorschriften niet gehanteerd. Zo werd de steiger niet verankerd aan de ketelwand.
Dit zou bij controle na de oplevering direct zichtbaar zijn geweest, maar ook de controles werden nauwelijks serieus uitgevoerd. Opzichters zouden onvoldoende gekwalificeerd zijn geweest.
In 2006 komt het strafrechtelijk onderzoek voor de rechbank. De ontwerper van de steigerconstructie wordt tot een jaar celstraf veroordeeld, maar gaat in hoger beroep. Uiteindelijk zijn er 3 onafhankelijke onderzoeken nodig. In 2008 wordt de ontwerper ook in hoger beroep tot een jaar cel veroordeel, waarvan 6 maanden voorwaardelijk. Volgens de rechtbank had hij maatregelen moeten nemen toen tijdens de bouw bleek dat de steiger doorboog. Ook had de ontwerper onvoldoende ervaring voor een dergelijk steigerontwerp.

Bronnen:
www.brandweer.nl
www.planet.nl
www.deenergiepas.nl/nieuws%202003/oktober/Ongeluk%20Amer%20door%20tijdsdruk.htm br> www.hertel.nl/detail/toelichting_ongeval.php www.volkskrant.nl
Het Parool © 23 maart 2006

©2005 zero-meridean OSP
copyleft GFDL:
Zie verantwoording

= nieuwe pagina in een nieuw venster
= nieuwe pagina in hetzelfde venster
= andere paragraaf op deze pagina